Trái cà na ở An Giang giữa mùa nắng nóng

Trước đây, trái cà na chỉ xuất hiện vào mùa nước nổi. Hiện nay, nhiều nông dân trên địa bàn tỉnh An Giang đã thử nghiệm trồng cây cà na Thái, cho trái quanh năm. Mô hình này bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế, tạo nguồn thu nhập ổn định cho cho nhiều nông hộ.

Cà na thường chỉ cho trái vào dịp nước nổi thì cà na Thái có thể cho trái quanh năm.

Cây trồng hiệu quả

Cây cà na từng là loại cây tạp, mọc hoang ngoài bờ đê, bờ ruộng, giá trị kinh tế không cao. Nhiều nông dân phải đốn bỏ để trồng những loại cây mang lại giá trị kinh tế tốt hơn. Từ khi cà na Thái xuất hiện trên thị trường, bà con nông dân dần thay đổi quan niệm, không còn xem là cây “bỏ đi”.

Cây cà na Thái được nhiều nông dân lựa chọn để canh tác, bởi có nhiều ưu điểm vượt trội như: nhẹ công chăm sóc, chi phí đầu tư thấp, không bị sâu bệnh… đặc biệt là cây có thể cho trái quanh năm. Đây là điều mà gia đình ông Tiêu Văn Kến (ngụ ấp Vĩnh Lợi, xã Vĩnh Nhuận, Châu Thành) nhận thấy rõ nhất.

Tranh thủ thu hoạch trái cà na, ông Kến chia sẻ: “Trước đây, gia đình tôi trồng lúa, nhưng việc canh tác gặp nhiều khó khăn do thời tiết cũng như dịch bệnh gây hại, bị thương lái ép giá. Vả lại, gia đình tôi ít đất sản xuất nên sau mỗi vụ mùa lợi nhuận thu được không bao nhiêu, rất tốn công. Thấy vậy, tôi suy nghĩ nhằm tìm hướng đi mới để phát triển kinh tế gia đình. Qua tìm hiểu được biết, cây cà na Thái những năm gần đây được người dân trồng nhiều, dễ bán trên thị trường nên tôi quyết định trồng thử nghiệm. Cũng nhờ cây cà na mà kinh tế gia đình tôi đỡ khó khăn hơn trước rất nhiều”.

Vườn cà na Thái của gia đình ông Tiêu Văn Kến xã Vĩnh Nhuận, Châu Thành.

Trên nền diện tích khoảng 1.000m2, gia đình ông Tiêu Văn Kến trồng 100 gốc cà na Thái. Sau hơn 1 năm rưỡi chăm sóc, cà na bắt đầu cho trái. “Một năm cà na thu hoạch 3 lần, mỗi lần thu hoạch kéo dài cả tháng. Mỗi cây cà na cho trái bình quân từ 20-30 kg/đợt, có cây cho trái cao nhất 40kg. Đợt đầu tiên thu hoạch được 1,2 tấn, bán với giá 32.000 đồng/kg” - ông Kến chia sẻ.

Về kỹ thuật trồng, ông Kến cho biết, cây cà na Thái dễ trồng và nhẹ công chăm sóc. Chi phí đầu tư khá thấp, chỉ cần bỏ vốn đầu tư cho cây giống, làm đất; các chi phí khác như: phân bón, thuốc bảo vệ thực vật… không cao, do cây ít bị sâu bệnh, nhu cầu phân bón không nhiều. Sau mỗi vụ thu hoạch chỉ cần bổ sung thêm chất dinh dưỡng để cây ra hoa, nuôi trái vụ sau.

Không lo đầu ra

Cũng giống như ông Kến, bà Ngô Thị Hai (ngụ xã Định Thành, Thoại Sơn) chọn cây cà na Thái là loại cây chủ lực để phát triển kinh tế gia đình. Theo đánh giá của bà Hai, so với các loại cây trồng khác trước đây của gia đình đã trồng, cây cà na Thái có nhiều ưu điểm vượt trội. Ngoài cho năng suất cao và ổn định, người trồng cà na Thái không phải lo về đầu ra, bởi hiện nay trái cà na là mặt hàng được khá nhiều người tiêu dùng lựa chọn.

Bà Ngô Thị Hai xã Định Thành, Thoại Sơn chọn cây cà na Thái để phát triển kinh tế gia đình.

Theo bà Hai, nếu cây cà na thường chỉ cho trái vào mùa nước nổi thì cây cà na Thái có thể cho trái quanh năm. Cà na ngoài việc được chế biến thành một số món ăn như: cà na muối, cà na ngào đường… một số cơ sở còn nghiên cứu sản xuất thêm rượu cà na và được thị trường chấp nhận. “Cà na Thái của gia đình tôi không đủ để bán cho khách hàng, ngoài bạn hàng ở TP. Long Xuyên, gia đình tôi chỉ bán trước nhà để phục vụ du khách” - bà Hai cho biết.

Hiện nay, mỗi ngày bà Hai thu hoạch từ 4-10kg trái để bán trước nhà. Thời điểm thu hoạch rộ vào tháng 8 (âm lịch) có thể thu hoạch 30kg/ngày. Nếu như cà na thông thường bán từ 15.000 - 20.000 đồng/kg thì cà na Thái bán được với giá cao hơn, khoảng 45.000 - 50.000 đồng/kg.

Từ cây cà na Thái tạo nguồn thu nhập khá cao và ổn định cho gia đình bà Hai gần 2 năm qua. Hiện nay, trên diện tích 5.000m2, bà Hai trồng 40 gốc cà na Thái, mỗi gốc cách nhau 4m. Ngoài bán trái cà na, bà Hai còn nhân giống, bán cây con với giá 40.000 đồng/cây.

Cây cà na Thái đã tạo nguồn thu nhập khá cao và ổn định cho gia đình bà trong gần 2 năm qua. 

Với những đặc điểm nổi bật, mô hình trồng cà na Thái đang là hướng đi mới, phù hợp với chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng của các địa phương.

Chi tiết

Hoài niệm về mùa cà na năm ấy ở Gia Lai

Trong một chuyến công tác về làng, tôi quen anh Đinh Nglong, một người dân ở làng Hle Hlang (xã Yang Trung). Những ngày rỗi, tôi thường theo anh vào rừng hái cà na. Lót tót theo anh, tôi hỏi: “Đi có xa lắm không?”. Anh cười nói: “Hai rựa”. Tôi chẳng hiểu rựa là gì, chân cứ bước, người vã mồ hôi thì cậu con trai anh mới giải thích: “Rựa vác trên vai phải, khi thấy mỏi đổi qua vai trái là một rựa”.

Cây cà na thường mọc rải rác trong rừng Đông Trường Sơn và miền Tây Nam bộ. 

Vậy là sau “hai rựa” của anh, tức hơn 2 giờ đi bộ, chúng tôi đã đến nơi cần đến. Đinh Nglong đảo mắt một vòng trên dãy núi điệp trùng xanh mướt rồi chỉ vào một cái cây cao chừng 30 m, tán xòe rộng, thân gỗ màu xám trắng. Lại gần hơn thì thấy từng chùm trái oằn cành chen lẫn trong chùm lá xanh đậm hình bầu dục. Anh bảo: “Cây cà na của mình đây rồi, hái thôi”.

Không ai bảo ai, mọi người trong nhà tỏa ra dọn sạch gốc cây, lót lá chèn vào những khe đá. Nglong giắt rựa quắm vào lưng, leo lên cây nhanh như con sóc. Anh chuyền ra cành cây, chọn những chùm trái to gần bằng ngón chân cái, ken nhau chi chít dày đặc rồi móc rựa vào cuống chùm trái, cắt cho rơi xuống đất. Hết cành này anh lại leo sang cành khác, đu đưa như con vượn. Những cành nhỏ, trái xa hơn thì anh rung lắc mạnh cho rơi xuống. Dưới đất, mọi người thong thả nhặt từng chùm trái, lặt cuống bỏ thành đống. Tôi hỏi: “Sao không đốn cành, hái cho nhanh?”. Anh cười: “Cây của mình “xí” rồi mà, cắt cành sang năm sẽ không cho trái nữa. Theo phong tục người Bahnar, cây mình đã “xí” trước thì không ai có quyền hái trái”.

Có những cây cà na sống hàng trăm tuổi, cao đến 30 m, thân to vài ba người ôm.

Giờ cơm trưa, ngồi dưới bóng cây cà na, anh loay hoay với mớ ống giang tìm được gần đó, đổ gạo vào ngâm, nút lại rồi sắp đều lên bếp than hồng. Khi những ống cơm lam vừa chín, anh mở hũ cà na muối chua vàng ươm lẫn những trái ớt xanh đỏ trông rất bắt mắt. Tôi nhón lấy một quả, cắn vào nghe giòn rụm, vị chua chua, mằn mặn cộng thêm vị cay the của ớt khiến món này ngon như cà pháo muối dưa. Ống cơm lam tỏa ra mùi thơm nức mũi của cơm gạo giã cộng với món cà na, muối é đưa cơm giữa rừng, cảm giác ấy đến giờ tôi không thể nào quên được.

Cà na là loại cây mọc hoang, có tên khoa học là Canarium album, thuộc họ trám (Burseraceae), có nơi còn gọi là trám trắng, cảm lãm, bạch lãm... Cà na thường mọc rải rác trong rừng Đông Trường Sơn và miền Tây Nam bộ. Tán cây xòe rộng, lá hình bầu dục, nhẵn cả 2 mặt, riêng mặt trên sáng bóng. Trái cà na cũng có hình bầu dục, màu xanh đậm, vị chát, khi chín thì ngả màu vàng và có vị chua, vỏ quả nhẵn, cơm dày, hạt cứng. Có những cây cà na sống hàng trăm tuổi, cao đến 30 m, thân to vài ba người ôm. Từ tháng 4 đến tháng 6 hàng năm là mùa ra hoa; những bông hoa trắng tinh khôi tỏa hương thơm ngát một vùng. Từ tháng 9 đến tháng 10, cây bắt đầu cho trái, có cây cho đến 6 -7 tạ trái.

Từ tháng 9 đến tháng 10, cây cà na bắt đầu cho trái, có cây cho đến 6 -7 tạ trái.

Trái cà na có thể chấm muối ớt ăn sống hoặc chế biến thành những món ăn như muối dưa, ngào đường làm mứt trong các dịp Tết. Ngoài ra, cà na còn được dùng làm rượu với hương vị thơm, thanh rất đặc biệt hoặc ngâm, tẩm sấy khô làm kẹo xí muội. Người ta còn khai thác nhựa cây để làm chất đốt sáng như thắp đèn dầu.

Vào mùa, từng đoàn người nối nhau lên rừng, họ chọn tìm những cây đã “xí” trước đấy, tuần tự thu hái như trong vườn nhà. Chiều về, từng đoàn người gùi cà na sắp hàng trước cửa hàng mậu dịch và các quán trong huyện bán mua tấp nập. Những chiếc xe tải kìn kìn chở đầy cà na về An Khê tiêu thụ. Còn người dân, gương mặt ai cũng vui tươi, hớn hở vì có thêm một gùi đầy ắp gạo, thực phẩm mang về nhà để cải thiện bữa ăn.

Bây giờ những cánh rừng Tây Nguyên không còn thấy bóng những cây cà na nữa. 

Hơn 30 năm sau, tôi mới có dịp trở lại làng Hle Hlang. Anh Nglong đã về với tổ tiên. Đi qua những vạt rừng xưa cũng không còn thấy bóng những cây cà na nữa. Còn đâu một thời rừng bạt ngàn, rừng tầng tầng lớp lớp, cái thời mà người làng sống vô tư, thanh thản, hòa hợp dưới mái nhà chung là rừng.

Tất cả chỉ còn là hoài niệm...

Chi tiết

Lập nghiệp với cây cà na Thái ở Hòa Ninh

“Vốn” ban đầu chỉ là ba gốc cà na Thái trồng bên hiên nhà, anh Nguyễn Văn Nhẫn (ngụ ấp Hòa Thuận, xã Hòa Ninh- Long Hồ) đã nhân giống và đem trồng xen canh với nhãn, thế mà đến nay, loại cây này giúp gia đình anh có thu nhập ổn định, với 200 trăm triệu đồng/năm.

---

Lập nghiệp với cây cà na Thái.

---

Trong khi nhiều bà con trên địa bàn các xã cù lao huyện Long Hồ, đắn đo lựa chọn loại cây trồng thay thế cho cây nhãn sau khi dịch bệnh chổi rồng bùng phát thì anh Nguyễn Văn Nhẫn lại chọn cây cà na Thái để gắn bó.

Anh Nhẫn cho biết, cách đây hơn 10 năm, anh được người quen tặng cho 3 cây cà na giống Thái và đem về trồng bên hiên nhà. Cây cà na phát triển rất mạnh, mặc dù không cần phải chăm sóc hay tưới phân, chỉ sau 1,5 năm đã bắt đầu cho trái rất sai.

“Thu hoạch lứa đầu đem bán người ta mua đến 35.000 đ/ký mà mình không đủ để bán. Trong khi trồng nó thì khỏe dữ lắm, không cần chăm sóc gì hết mà cho trái quanh năm”.

Với hơn 400 gốc cà na thái, anh Nhẫn thu khoảng lợi nhuận 200 triệu đồng/ năm.

Từ đó, anh Nhẫn đã mạnh dạn nhân thêm hơn 100 cây giống  trồng xen canh trong vườn nhãn của gia đình.  Anh Nhẫn cho biết, cà na Thái có nhiều đặc điểm nổi trội như trái to, bóng, không chát nên rất được thị trường ưa chuộng.

Chính vì lẽ đó mà anh bán hàng rất dễ dàng, thậm chí không cần phải đi chào hàng đã có thương lái chủ động liên hệ để đặt mua. Khách hàng của anh đến từ nhiều tỉnh- thành như Cần Thơ, Đồng Nai, TP Hồ Chí Minh, Bến Tre...

“Khách tự tìm đến nhà mình để xem hàng, về sau thì chỉ cần gọi điện mình sẽ gửi xe. Tiền được tính toán bằng hình thức chuyển khoản”- vừa chọn lọc cà na giao cho khách, anh Nhẫn cười tươi rói kể.

Song, khoảng 4 năm trở lại đây anh Nhẫn lại tiếp tục mở rộng thêm gần 3 công đất để trồng chuyên canh cây cà na. Với mong muốn đáp ứng đủ cho nhu cầu thị trường ở thời điểm hiện tại.

“Giờ có nhiêu hái nhiêu mà không đủ giao cho khách. Người ta mua về chế biến thành các món: mứt, ngâm, đập dập hay ngâm rượu để bán. Theo tình hình này, sắp tới tôi sẽ chuyển sang chuyên canh hoàn toàn cây cà na”- anh Nhẫn cho biết thêm.

Chiết cành cây cà na Thái bán giống giá từ 25.000- 30.000 đ/cây.

Bên cạnh việc bán trái cà na, anh Nhẫn cũng chiết cành để bán với giá từ 25.000- 30.000 đ/nhánh. “Bán nhánh, bán trái vậy một năm mình thu hơn 200 triệu đồng. Tiền thu cũng là tiền lời. Cây cà na Thái này mình chỉ việc bỏ công trồng nó thích hợp với đất thì lớn nhanh, rồi cho trái, không nặng công chăm sóc hay bón phân”- anh Nhẫn bộc bạch.

Khi cuộc sống đã dần ổn định nhờ cây cà na, anh Nhẫn còn hỗ trợ cây giống cho rất nhiều đoàn viên khác trong xã đoàn xã Hòa Ninh. Đồng thời, bao tiêu đầu ra giúp mọi người có thêm nguồn thu nhập.

“Hồi trước thấy tôi trồng cà na, nhiều người cũng thắc mắc trồng cây này bán buôn cho ai. Nhưng tôi không hề nản chí mà quyết tâm trồng và tìm đầu ra cho cây cà na. Giờ mọi việc ổn hết nên cũng muốn giúp cho các anh em khác”- anh Nhẫn bày tỏ.

Anh Nhẫn đã hỗ trợ hơn 1.000 cây giống và kỹ thuật trồng cho 20 đoàn viên trong xã đoàn xã Hòa Ninh. Đến nay, sau hơn 1 năm thực hiện theo mô hình của anh Nhẫn, các đoàn viên cũng đã tạo ra thêm nguồn thu nhập ổn định cho gia đình.

Hiện trái cà na thái có giá từ 30.000- 35.000 đ/kg.

“ Với hơn 80 cây giống được Nhẫn hỗ trợ tôi đem trồng xen canh với cây nhãn, giờ sau hơn 1 năm đã bắt đầu có trái  thu hoạch được rồi”- anh Lê Thanh Tùng bộc bạch. Bên cạnh việc bán trái, anh Tùng cũng học hỏi kinh nghiệm chiết cành từ anh Nhẫn để kinh doanh thêm. “Giờ cây mới cho trái, nên nguồn thu chủ yếu là nhờ bán cành. Một tháng thu khoảng 3 triệu khỏe re. Năm sau cây đủ sức trái sẽ say hơn thì thu nhập ổn hơn nữa”- anh Tùng phấn khởi.

Cây cà na phát triển tốt trên đất cù lao, góp phần cải thiện kinh tế của nhiều hộ gia đình là minh chứng cho tinh thần vượt khó, dám nghĩ dám làm của anh Nhẫn cùng các đoàn viên nơi đây.

Chi tiết

Có thu nhập ổn định nhờ trồng Cà na Thái

Thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, thời gian qua, nông dân xã Định Thành (Thoại Sơn) đã mạnh dạn chuyển đổi sang nhiều mô hình cây ăn trái mang lại hiệu quả như: bưởi, xoài, mãng cầu Xiêm, ổi lê... Riêng gia đình bà Ngô Thị Hai (66 tuổi, ngụ ấp Tân Hòa) chọn cây cà na Thái để phát triển kinh tế gia đình.

Cây cà na Thái đã tạo nguồn thu nhập khá cao và ổn định cho gia đình bà Ngô Thị Hai. 

Thử vận may  với cây cà na Thái

Thời điểm này, gia đình bà Ngô Thị Hai đang bắt đầu vào vụ thu hoạch cà na Thái. Bà Hai cho biết, gia đình bà đến với cây cà na Thái rất tình cờ. Trước đây, gia đình bà canh tác lúa nhưng do thời tiết bất lợi, gặp nhiều khó khăn trong sản xuất. Thêm vào đó là tuổi cao, điều kiện sức khỏe không cho phép, trong khi làm lúa lại cực nên bà quyết định chuyển đổi sang cây trồng khác cho phù hợp.

Bà Hai chia sẻ: “Làm lúa chỉ có ăn ở vụ đông xuân. Những vụ khác, năng suất không cao, bị ảnh hưởng sự thất thường của thời tiết; thương lái ép giá nên lãi không nhiều”. Không canh tác lúa, bà Hai chuyển qua trồng sen bán gương. Những năm đầu, gương sen cho năng suất cao, bán được giá nên gia đình bà rất phấn khởi. Dần dần, các hộ dân trong vùng trồng ồ ạt khiến thị trường chững lại. Lo sợ cây sen mất giá, bà Hai quyết định lập vườn cây ăn trái với mong muốn có thu nhập ổn định cho gia đình và phù hợp với điều kiện sức khỏe của vợ, chồng bà.

Đang loay hoay với việc tìm kiếm loại cây trồng phù hợp thì bà được người quen ở Vĩnh Long giới thiệu cây cà na Thái có giá trị kinh tế cao. Lúc đầu, bà còn chần chừ vì địa phương chưa ai trồng cũng như chưa có nhiều thông tin về giống cây trồng này. Nghe giới thiệu cây cho trái quanh năm, bà Hai mua 10 gốc về trồng thử. Thấy cây sai trái, bán được giá cao nên bà “đánh cược” mua 26 gốc để trồng. Từ ngày “bén duyên” với cây cà na đến nay, kinh tế gia đình bà có những chuyển biến rõ rệt.

Ngoài bán trái ca na, bà Hai còn nhân giống, bán cây con với giá 40.000 đồng/cây.

Trái chua, thành quả “ngọt”

Hiện nay, trên diện tích 5.000m2, bà Hai trồng 40 gốc cà na Thái, mỗi gốc cách nhau 4m. Bà Hai cho biết, nếu cà na thường chỉ cho trái vào dịp nước nổi thì cà na Thái có thể cho trái quanh năm.

“Từ lúc trồng đến lúc thu hoạch khoảng 8 tháng nhưng thấy cây còn nhỏ, tôi bỏ trái đợt đầu để dưỡng cây cho trái đợt sau. Mỗi cây cà na cho trái bình quân từ 3-5kg/đợt. Đối với những cây lớn, có thể cho 10kg trái, đặc biệt, loại cây này có thể cho trái quanh năm. Trái trên cây hái chưa hết đã bắt đầu ra bông và cho trái tiếp” - bà Hai cho biết.

Về kỹ thuật trồng, bà Hai chia sẻ: “Chưa thấy loại cây nào dễ trồng như cà na Thái, từ lúc trồng đến nay, hầu như gia đình tôi chưa sử dụng thuốc trừ sâu lần nào, thỉnh thoảng bón lót thêm phân, để cây lấy lại sức sau những lần cho trái”.

Hiện nay, cà na Thái được bà Hai bán cho các thương lái ở Long Xuyên, du khách tham quan hay những mối ở TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương... Mỗi ngày, bà Hai thu hoạch từ 4-10kg trái. Thời điểm thu hoạch rộ vào tháng 8 (âm lịch) có thể thu hoạch 30kg/ngày.

Nếu như cà na thông thường chỉ bán từ 15.000 - 20.000 đồng/kg thì cà na Thái bán được với giá cao hơn, từ 45.000 - 50.000 đồng/kg. Từ cây cà na Thái đã tạo nguồn thu nhập khá cao và ổn định cho gia đình bà trong gần 2 năm qua. Ngoài bán trái ca na, bà Hai còn nhân giống, bán cây con với giá 40.000 đồng/cây.

Thấy được hiệu quả từ mô hình trồng ca na Thái của bà Ngô Thị Hai, các hộ nông dân lân cận bắt đầu mua cây giống, trồng xen với vườn cây ăn trái của gia đình. Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Định Thành Võ Nhật Nam cho biết, thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng ở địa phương, nông dân đã mạnh dạn chuyển đổi diện tích đất ruộng lúa, vườn tạp kém hiệu quả sang các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao như: bưởi, mãng cầu Xiêm, ổi lê Đài Loan... Trong đó có mô hình trồng ca na Thái của hộ bà Ngô Thị Hai.

---

Trồng cà na Thái cho hiệu quả kinh tế.

---

“Mô hình trồng ca na Thái của gia đình bà Ngô Thị Hai bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế cao mở ra hướng đi mới cho việc chuyển đổi cây trồng trên địa bàn xã trong thời gian tới” - ông Nam nhấn mạnh

Chi tiết

Tháp Mười “phiêu lưu” cùng cây cà na Thái

​Chỉ qua những lời mời chào, nhiều nông dân đã chấp nhận thử vận may rủi với các lại cây trồng mới mà không có cơ sở nào chắc chắn hơn về đầu ra. Đơn cử như khu vực khu vực trồng cà na Thái ở huyện Tháp Mười.

---

Phiêu lưu với trái cà nà Thái Lan.

---

Ông Nguyễn Văn Phương ở xã Thanh Mỹ, huyện Tháp Mười đang có khoảng 80 gốc cà na Thái đang cho trái. Hiện tại mỗi ngày, ông Phương có thể thu hoạch từ 10 đến vài chục kg cà na. Ông Phương cho biết hiện vẫn đang trong giai đoạn trồng thử, dự định sắp tới mở rộng ra thêm 500 gốc cà na Thái mới. Ông Phương cho biết, có người quảng cáo về cây cà na nên mua đại về trồng chứ hoàn toàn không biết thu nhập về nhiều hay ít.

Những năm gần đây loại trái dân dã này được người dân, đặc biệt là các em nhỏ ưa chuộng.h

Cách khu vườn cà na của ông Phương không xa là nhà anh Nguyễn Văn Lượm cũng đang có khoảng gần 50 gốc cà na Thái. Vườn cà na của anh Lượm đã được hình thành cách đây khoảng 2 năm. Ngoài bán trái, anh Lượm cũng nhận bán nhánh làm giống. Sắp tới, anh dự định mở rộng ra thêm khoảng 200 gốc cà na Thái mới, mặc dù không hề biết đầu ra trong tương lai của loại cây này sẽ thế nào.

Trước đây, cà na từng là một loại cây trồng tạp, giá trị kinh tế không cao. Nhiều nông dân đã đốn bỏ để tập trung vào những giống cây trồng có giá trị kinh tế tốt hơn. Cà na Thái hiện đang xuất hiện trên thị trường với giá tương đối cao đã khiến một bộ phận không nhỏ nông dân đổ xô theo đuổi loại cây này, bất chấp thị trường hạn chế.

Tuy nhiên nhiều người đổ xô nhau trồng khiến ngành chức năng cũng lo lắng.

Trước việc nhiều người đổ xô nhau trồng ngành chức năng cũng lo lắng và đưa ra khuyến cáo cần bĩnh tĩnh, xem xét kỹ trước khi đặt cây cà na xuống đất trồng đại trà. Trước đây, tại huyện Tháp Mười cũng đã từng xảy ra đối với cây mít. Sau thời gian trồng ồ ạt không theo quy hoạch đến khi cung vượt cầu nông dân là người lãnh chịu hậu quả nặng nề vị không mang lại hiệu quả kinh tế, ông Võ Văn Dũng - Phó Trưởng phòng NN&PTNT huyện Tháp Mười cho biết.

Chi tiết

Cà na Thái ở Phụng Hiệp đầu vụ giá cao

Thời gian qua, ở huyện Phụng Hiệp, nhiều khu vực đất kém hiệu quả hay các khu vực bãi bồi, mé sông, nhiều nông hộ trồng xen cây cà na Thái. Hiện cà na đang vào đầu vụ thu hoạch, giá bán ở mức cao, nên nhà vườn phấn khởi.

Tận dụng những khu vực mé sông, bãi bồi, người dân trồng cà na.

Cà na Thái có thời gian sinh trưởng tương đối ngắn, từ khi trồng đến cho trái mất thời gian khoảng 2 năm. Đặc biệt, cây cà na phù hợp với nhiều loại đất, không tốn nhiều công chăm sóc…

Hiện nay, thương lái vào tận các vùng nông thôn thu mua với giá từ 18.000-20.000 đồng/kg, tùy theo chất lượng trái, tăng 3.000 đồng/kg so với cùng kỳ năm trước.

Trái cà na hiện đang là món ăn khoái khẩu của nhiều người, nhất là món cà na muối và mứt cà na.

Cà na Thái mỗi năm cho 3 mùa trái, cho trái thu hoạch kéo dài khoảng 2 tháng, trung bình 1 cây cà na 5 năm tuổi cho năng suất từ 30-50kg/vụ. Cây cà na chịu hạn rất tốt, khoảng 10 ngày có thể tưới 1 lần, ít bị sâu bệnh tấn công nên hạn chế được tối đa lượng phân thuốc. Với giá bán hiện nay, người trồng cà na cho thu nhập từ 600.000-700.000 đồng/cây.

Chi tiết

Trồng cây cà na tứ quý cho hiệu quả kinh tế

Mạnh dạn chuyển đổi 2 công đất trồng nhãn kém hiệu quả sang trồng cà na tứ quý, mỗi năm anh Nguyễn Văn Nhẫn (28 tuổi, ngụ ấp Hòa Thuận, xã Hòa Ninh, H.Long Hồ, Vĩnh Long) thu lãi trên 250 triệu đồng.

Anh Nhẫn chiết nhánh cà na để bán giống.

Theo anh Nhẫn, cây cà na tứ quý trồng khoảng 2 năm là cho thu hoạch. Để cây phát triển tốt nên trồng thưa. Nếu diện tích vườn không nhiều, có thể trồng mỗi cây cách nhau khoảng 3 m.

Cây cà na chịu hạn rất tốt, khoảng 10 ngày có thể tưới 1 lần, ít bị sâu bệnh tấn công nên hạn chế được tối đa lượng phân thuốc. Từ lúc cây trổ bông tới lúc hái khoảng 5 tháng, mỗi năm cho 3 mùa trái, khác với loại cây cà na thông thường chỉ cho 1 mùa trái trong năm. Cây cà na tứ quý dễ trồng, không tốn công chăm sóc, trái to, thịt nhiều, hột nhỏ, vị chua không đắng chát, sản lượng rất cao.

Để cây phát triển tốt, trước tiên phải chú trọng khâu chọn giống. Vì vậy, khi chiết nhánh, anh Nhẫn thường xuyên kiểm tra, chăm sóc để nhánh ghép đẹp, da phải non, đạt chất lượng, mỗi nhánh chiết tầm cao khoảng từ 5 - 6 tấc. Để tiết kiệm chi phí thuê nhân công thu hái, mỗi ngày anh thu hoạch bằng cách dùng những thanh tre dài rung lắc cho cà na rơi xuống hoặc trực tiếp leo lên cây hái rồi mang rửa sạch cân cho thương lái. Thị trường tiêu thụ chủ yếu tại TP.HCM, Vĩnh Long, An Giang… và xuất bán sang tận Campuchia để làm món gỏi cà na.

Cà na Thái là 1 loại cho năng suất và chất lượng cao hơn cà na nước ở Việt Nam. 

Anh Nhẫn cho biết hiện nay với hơn 200 cây cà na cho trái, mỗi cây thu hoạch được 300 kg/năm, với giá bán dao động từ 30.000 - 35.000 đồng/kg, anh thu lãi trên 150 triệu đồng. Bên cạnh đó, cây giống cà na rất “sốt” hàng, mỗi năm anh xuất bán trên 5.000 cây với giống, với giá bán 35.000 đồng/cây, thu lãi hơn 100 triệu đồng.

Anh Nhẫn đã phổ biến mô hình, chia sẻ kinh nghiệm và giúp đỡ cây giống cho nhiều thanh niên khác cùng trồng. Nhờ vậy, đến nay mô hình trồng cà na xen vườn nhãn được nhiều thanh niên địa phương áp dụng. Hiện có hơn 20 thanh niên được anh Nhẫn hỗ trợ 1.000 cây giống, hỗ trợ kỹ thuật thực hiện mô hình trồng cây cà na tứ quý.

---

THVL | Trồng cà na xen canh có hiệu quả.

---

Chi tiết

Xóm Lũng Tao được mùa được giá trám đen

Đến xóm Lũng Tao, xã Dân Chủ (Hòa An), điều đầu tiên chúng tôi nhận thấy là hình ảnh những người nông dân đang bận rộn với công việc thu hoạch trám đen. Bà con ai cũng náo nức phấn khởi vì một vụ trám được mùa, được giá.

Người dân xóm Lũng Tao thu hoạch trám đen.

Tới thăm gia đình chị Lương Thị Đời, là hộ trồng nhiều cây trám đen nhất xóm Lũng Tao, chị Đời chia sẻ: Những cây trám to của gia đình có tuổi đời hơn 20 năm do bố mẹ để lại. Trước đó, trám đen không được giá nên gia đình tôi đã chặt bỏ một số cây. Mấy năm trở lại đây, được giá nên tôi tập trung chăm sóc và trồng thêm cây con. Hiện nay, gia đình trồng hơn 2.000 m2 trám, trong đó 13 cây đã cho thu hoạch; mỗi vụ trám gia đình thu nhập trên 20 triệu đồng.

Xóm Lũng Tao có 56 hộ, hộ nào cũng trồng trám đen; hộ ít thì có 1 - 2 cây, nhiều hơn 10 cây. Theo người dân địa phương, cây trám phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng của xóm nên chất lượng quả tốt hơn những địa phương khác. Trám thường ra hoa vào tháng 2 và cho thu hoạch từ cuối tháng 7, đầu tháng 8 kéo dài đến tháng 9 âm lịch hằng năm. 

Quả trám đen có giá trị cao nên một số hộ gia đình đã mở rộng diện tích trồng.

Nhìn những quả trám đều căng mọng, mỡ màng rất bắt mắt, trám vừa hái xuống đã có người đến thu mua, gia đình nào mang ra chợ bán cũng rất đắt hàng. Trám khi om lên có màu tím ngắt, vị bùi, ngậy, đậm đà, không có vị chát và bị xơ cứng. Nhiều cây trám cho năng suất cao, chất lượng quả tốt đã đem lại thu nhập đáng kể cho người nông dân. Cây trám nào sai quả có thể cho thu nhập từ 4 - 5 triệu đồng, cây ít cũng từ 1 - 2 triệu đồng.

Ông Ngọc Nguyễn Eng, trưởng xóm Lũng Tao cho biết: Những năm gần đây, nhiều nơi xảy ra tình trạng thực phẩm không đảm bảo an toàn vệ sinh, người dân quay sang tìm mua những thực phẩm sạch, dân dã để chế biến làm thức ăn dài ngày nên quả trám đen được nhiều người ưa chuộng. Quả trám đen dễ chế biến, có thể xào, kho với thịt lợn, làm xôi trám... 

Chất lượng trám đen Lũng Tao ngon hơn những nơi khác.

Cây trám đạt giá trị kinh tế cao nên bà con rất phấn khởi, một số hộ gia đình đã mở rộng diện tích trồng cây. Tuy nhiên, khó khăn nhất hiện nay đối với phát triển cây trám đen là không có giống chất lượng cao, cây trám đen trên địa bàn chủ yếu mọc tự nhiên hoặc do người dân trồng bằng hạt. Cây trồng không được chọn lọc, đầu tư chăm sóc nên năng suất không ổn định, có năm được, năm mất mùa, chất lượng quả không đều. Hơn nữa cây trồng bằng hạt nên gần chục năm mới bói quả, cây có bộ khung tán cao gây khó khăn cho việc thu hoạch, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh. 

Xóm Lũng Tao mong các ngành chức năng, các nhà khoa học nghiên cứu đưa tiến bộ khoa học và công nghệ để bảo tồn, phát huy nguồn giống trám đen đặc sản ở Lũng Tao để tạo ra các cây giống chất lượng cao, rút ngắn thời gian ra quả. Đồng thời, đưa ra quy trình trồng thâm canh cây trám đen thương phẩm phù hợp với điều kiện ở địa phương; lựa chọn, bảo tồn giống trám đen địa phương, hướng tới phát triển sản xuất hàng hóa.

Chi tiết

Long Thắng thêm thu nhập khi vào mùa cà na

Mùa cà na hàng năm bắt đầu vào khoảng tháng bảy, tháng tám âm lịch, khi mùa nước nổi về. Cà na cho trái khoảng gần 2 tháng. Trái sống vỏ màu xanh đậm, vị chát; còn trái chín có màu vàng nhạt, vị chua.

Cây cà na được nông dân ở xã Long Thắng, huyện Lai Vung bắt đầu trồng lại.

Trước đây, trái cà na không cho năng suất kinh tế cao, nên người dân chỉ dùng để ăn chơi chứ không nhân giống rộng rãi để trồng và hái bán như bây giờ. Nay, loại trái cây này lại trở thành mặt hàng được nhiều người ưa chuộng, vì thế cung không đủ cầu. Cây cà  na cũng được nông dân ở xã Long Thắng, huyện Lai Vung bắt đầu trồng lại.

Hiện cà na có 2 loại là cà na loại dài và ca na loại tròn. Giá bán cà na ngay tại cây hiện nay là 30.000 đồng đối với cà na tròn; 25.000 đồng với cà na dẹp, tăng 100% so với năm trước.

Cà na trồng ở xã Long Thắng được đánh giá là có chất lượng tốt nhất.

Nhiều tiểu thương thu mua cà na cho biết, đa phần người dân mua cà na về để ngào đường hay ngâm muối bán tại các chợ hay căng tin trường học. Những năm gần đây loại trái dân dã này được người dân, đặc biệt là các em nhỏ ưa chuộng nên người dân không chỉ hái cà na từ những cây mọc tự nhiên, mà còn trồng thêm tại vườn nhà ven các con kênh, rạch để tiêu thụ.

Giá bán cà na ngâm nước chanh đường hiện nay từ 50-60.000 đồng/ký; cà na làm mứt có giá 90-100.000 đồng/ký. Cách thu hoạch cà na là dùng những thanh tre dài rung lắc cho chúng rơi xuống rồi mang rửa sạch cân cho thương lái. Nếu như những năm trước đây, cà na chỉ dùng để chế biến các món ăn dân dã cho gia đình thì hiện nay, cà na đã và đang trở thành cây cho thu nhập khá nếu hộ nào trồng được nhiều.

Mùa cà na tạo thêm thu nhập cho người dân xã Long Thắng, huyện Lai Vung.

Hiện nay xã Long Thắng đã có trên 20 hộ dân đang trồng thử nghiệm loại cà na “ Thái Lan” với đặc điểm có trái sau 30 đến 36 tháng; trái to, bóng, vị ngon; sản lượng rất cao…Tuy nhiên đây chỉ là những thông tin ban đầu vì phải chờ khi thu hoạch trái thì mới biết kết quả chính xác. Tuy vậy có rất nhiều nông dân vẫn giữ quan điểm trung thành với cây cà na truyền thống vốn có tại đây hàng trăm năm qua.

---

Vị ngọt cà na Long Thắng (Lai Vung).

---

Chi tiết

Nông dân Sóc Trăng hốt bạc từ trái cà na

Trong những ngày tháng 7 (âm lịch), ngoài các loại trái cây đặc sản, như: sầu riêng, măng cụt, chôm chôm, nhãn... thì có một loại trái cây dân dã được hầu hết bạn trẻ ưa chuộng là trái cà na. 

Trái cà na vào mùa nước nổi ở miền Tây.

Trái cà na có vị chát kèm hậu chua nhẹ, được dùng để ngâm chung với đường tạo vị ngọt thanh nên khi ăn kèm với muối ớt khá ngon miệng. Thông thường món cà na ngâm đường được bán nhiều trước cổng trường học và dọc theo một số tuyến đường huyện lộ, tỉnh lộ khi vào mùa.

Chị Ngọc Hân ở xã An Hiệp (Châu Thành) bộc bạch: “Nhà tôi có trồng cây cà na, tới mùa là trái chi chít đầy cành, hái ăn không hết nên rụng đầy gốc, do vậy, tôi nảy sinh ý tưởng bán thử trái. Lúc đầu, nhiều người khá ngạc nhiên khi nhìn thấy trái, họ cứ hỏi tên, rồi chẳng dám mua, sợ loại trái rừng ăn có độc. Bán trái tươi không đem lại hiệu quả, tôi lấy trái đem đi muối (tương tự làm các món dưa ngâm), khi vớt trái bán kèm thêm một tí muối ớt, khách thưởng thức một lần là họ thích vì vị lạ của trái rồi mọi người truyền tai nhau nên món cà na ngâm bán rất chạy. Tiếp đến, tôi làm thêm món cà na ngào đường và hiện tại thì bán luôn cả trái tươi để người mua có thể đem về tự chế biến theo sở thích cá nhân”. Cũng theo chị Hân, mỗi ngày, chị bán bình quân khoảng 20kg trái cà na tươi, 4kg trái ngâm và 3kg trái ngào đường, lợi nhuận hơn 1 triệu đồng (theo thời vụ).

Cà na là một thứ đặc sản mang hồn quê khiến cho những ai đi xa phải nhớ.

Cô Nguyễn Thị Thơm ở xã Trinh Phú (Kế Sách) chia sẻ: “Cây cà na dễ trồng nhưng để lấy trái mất khoảng 15 năm. Mọi người trồng loại cây này thường lấy thân và đây là loại cây thích hợp với nhiều loại đất. Cây sống tốt ở vùng bị nước ngập quanh năm, vùng phèn mặn và đặc biệt cây không cần phải tưới nước khi đã lớn vì nó có bộ rễ ăn sâu xuống lòng đất, tự hút nước nuôi thân. 

Tôi trồng cây cà na hơn 20 năm, trước giờ khi cây có trái chỉ hái ăn một ít, số còn lại rụng đầy gốc vì bà con hàng xóm cũng ít người dùng tới. Nhưng 5 năm trở lại đây, loại trái này được nhiều người hỏi mua, thậm chí họ đặt trái luôn mùa sau nên giá bán trái khá cao, theo đó giá trái tươi là 25.000 đồng/kg. Chỉ một cây cà na, qua một mùa hái trái, tôi thu về số tiền hơn 4 triệu đồng”.

Cà na tươi và ngâm đường được nhiều khách hàng ưa chuộng.

Có thể thấy, dù là loại cây dân dã nhưng được trồng theo hình thức tự nhiên không sử dụng bất kỳ loại phân bón hay thuốc hóa học vẫn phát triển tốt và cho năng suất cao, thị trường ưa chuộng. Vì vậy, đây cũng được xem là loại cây trồng có tiềm năng để bà con nông dân trồng tại vườn nhà để tăng thu nhập cho gia đình.

---

Hương trái Cà Na Sóc Trăng.

---

Chi tiết

Ninh Bình: Mùa quả trám đặc sản của Kỳ Phú

Những cụ cao niên ở xã miền núi Kỳ Phú, huyện Nho Quan cho biết, ngay từ khi còn bé họ đã thấy những cây trám cao chọc trời và họ khẳng định vùng đất này chính là nơi sinh ra những quả trám ngon nhất.

Quả trám còn có tên gián quả, thanh quả,... (miền Trung gọi Mác cơm và cà na ở miền Nam).

Mùa này nếu có dịp đến với Kỳ Phú, bạn sẽ bắt gặp hình ảnh những cây trám to, xanh mướt với quả sai lúc lỉu nơi đầu cành. Theo người dân địa phương, trám có 2 loại, trám xanh và trám đen. Trám đen đã được nhiều người nhắc tới nhưng ít ai biết trám xanh cũng mang một hương vị riêng và đã một lần được thưởng thức các món ăn chế biến từ những quả trám xanh, bạn sẽ mê ngay thứ quả xứ đồng rừng này.

Tới thăm gia đình cụ Đinh Thị Chăm, ở bản Ao - một trong những hộ đang sở hữu số cây trám nhiều nhất nhì xã. Lần theo trí nhớ, cụ Chăm kể lại, cây trám xuất hiện trên vùng đất này lâu lắm rồi. Có người gọi là cây trám, có người gọi là cây bùi vì quả ăn rất bùi, ngoài ra mọi người còn phân biệt ra thành 2 loại trám xanh và trám đen hay trám ngày và trám đêm tùy vào màu sắc quả. 

Những cây trám ở đây dường như được mọc lên một cách tự nhiên, nhà nhà có thể hái quả đem đi bán. Trám thường ra hoa vào tháng 2 và cho thu hoạch vào đầu tháng 7 âm lịch hàng năm. Cây trám cao nên việc thu hoạch khá vất vả, bên cạnh việc trèo lên cây hái, người ta còn dùng sào, rọ để bẻ từng cành cẩn thận.

Trái trám đen (Canarium nigrum Engl) còn gọi cây bùi màu tím thẫm.

Cụ Chăm tự hào: Cái danh “Trám Kỳ Lão” nổi tiếng từ xa xưa bởi những đặc điểm khác biệt hẳn với trám ở Hòa Bình, Thanh Hóa hay bất kỳ vùng đất nào. Quả trám ở đây khi chín vào thời điểm vừa bứt xuống, nuốm quả màu vàng tươi chứ không hề sẫm màu; quả to bé thì tùy cây nhưng da quả nào cũng căng mọng, mỡ màng. 

Thịt quả khi om lên mọi người ăn vào sẽ cảm nhận được vị bùi, ngậy, đậm đà không hề bị cứng và cũng không thấy vị chát. Ngon như vậy nên trám ở đây chả mấy khi ế hàng. Đặc biệt, thời xưa đói kém, quả trám là thức ăn chính ưa thích của người dân nên bán rất chạy. Trám trở thành nguồn thu chính nuôi sống nhiều gia đình trong bản.

Thế nhưng, những người dân ở đây cho biết, cây trám cũng có lúc “thịnh” lúc “suy”. Vào những năm 90 của thế kỷ trước, khi đời sống được cải thiện, món quả trám xuất hiện thưa dần trong mâm cơm của các gia đình, cây trám dần bị chặt bỏ và bị các cây chè, cây sắn, cây keo lấn át. Nhà nhiều thì để lại chục cây, nhà ít chỉ còn vài cây trám trong vườn. 

Trái trám trắng (Canarium album Raeusch) còn gọi trám xanh.

Đến thời điểm này, xã hội lại đang ưa chuộng thực phẩm “sạch”, dân giã, quả trám lấy lại được giá trị của mình. Số cây trám còn sót lại, nay lại thành của quý, của hiếm. Trám bán kiểu đếm quả, cứ 70-80 nghìn đồng/100 quả. Cây trám nào sai cho 1 vạn quả/1 năm, thu về cả 7-8 triệu đồng. Nhà nào có khoảng 2 chục cây trám là đã cầm chắc trong tay vài chục triệu đồng rồi.

Trao đổi với ông Bùi Văn Thủy, Phó Chủ tịch UBND xã Kỳ Phú được biết: Có một thực tế là, khoảng hơn chục năm nay, do khó khăn về thị trường tiêu thụ nên số lượng cây trám trên địa bàn xã bị giảm rất nhiều. Trên địa bàn xã hiện nay chỉ còn ngót nghét 200 cây trám đen địa phương, riêng cây trám xanh chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay, tập trung ở các bản Sau, bản Cả, bản Ao, bản Mét. 

Hiện nay, cây trám đang lấy lại được vị thế, quả trám có giá trị cao. Qua theo dõi hàng năm, mỗi cây đã đến tuổi thành thục (tuổi đời từ 15-20 năm) cho quả đạt trên 1 vạn, với giá như hiện nay từ 70-80 nghìn đồng/100 quả. Nếu như mỗi hộ có 5-6 cây trong vườn cũng thu được từ 20-25 triệu đồng/năm. Do vậy chính quyền xã xác định đây sẽ là cây trồng xóa đói, giảm nghèo và thậm chí làm giàu cho người dân.

Các cây trám trên địa bàn hầu hết đang tồn tại chủ yếu là mọc tự nhiên.

Tuy nhiên, khó khăn nhất hiện nay đối với phát triển cây trám là không có cây giống chất lượng cao. Các cây trám trên địa bàn hầu hết đang tồn tại chủ yếu là mọc tự nhiên hoặc do người dân tự trồng bằng hạt. Cây trồng không được chọn lọc, đầu tư chăm sóc nên năng suất không ổn định, năm được, năm mất, chất lượng quả không được đồng đều. Hơn nữa cây trồng bằng hạt nên rất lâu có quả (7-10 năm mới bói quả), cây có bộ khung tán cao nên khó khăn cho việc thu hoạch, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh… 

Trước thực trạng này, chúng tôi rất mong muốn có được sự giúp đỡ của các cơ quan chức năng cũng như các nhà khoa học trong việc vào cuộc nghiên cứu đưa các tiến bộ khoa học và công nghệ vào để bảo vệ và phát huy được nguồn giống trám đặc sản của Kỳ Phú. Tạo ra các cây giống chất lượng cao, rút ngắn thời gian ra quả, đồng thời đưa ra quy trình trồng thâm canh cây trám thương phẩm phù hợp với điều kiện sinh thái ở địa phương.

Chi tiết