Thanh trà Vĩnh Long năm nay lại mất mùa

Những ngày này năm trước, khách du lịch vừa qua khỏi cầu Cần Thơ, bờ Bình Minh - Vĩnh Long đều choáng ngợp trước những sạp hàng bày bán thanh trà hai bên lề đường. Thế nhưng, năm nay chỉ có vài người bán, lưa thưa, vắng vẻ khiến khách qua đường cảm thấy nuối tiếc.

Thanh trà Vĩnh Long năm nay ra trái lưa thưa.

Có thể nói ấp Đông Hưng 1, Đông Hưng 2 và Đông Hưng 3 thuộc xã Đông Thành, thị xã Bình Minh (Vĩnh Long) là quê hương của thanh trà. Đó là một loại trái màu vàng rực, óng ả, căng tròn và mọng nước khiến du khách không thể không dừng lại để khám phá loại trái quyến rũ này.

Đáng tiếc là năm nay thanh trà mất mùa, trái thưa thớt, chất lượng lại kém so với các năm rồi. Ông Bùi Văn Khải cho biết, thanh trà Đông Hưng trước đây có cây trái ngọt, có cây chua hoặc vừa ngọt vừa chua, thường giá dao động từ 40.000 - 70.000đ/kg (tùy theo thời điểm). Gần đây bà con đã tuyển chọn những cây cho trái ngọt để nhân giống bằng cách chiết cành, chỉ sau hai năm là ra trái, thay vì trồng hột phải mất 10 năm.

Tại ấp Đông Hưng I, 2 và 3, bình quân mỗi hộ trồng từ 2 – 5 công thanh trà, người ít nhất cũng 5 - 10 cây, mỗi năm thu nhập từ vài chục triệu đến 200 triệu đồng. Năm nay trái thưa thớt, mỗi cây chừng vài ba mươi ký, không đủ tiền phân, thuốc và chăm sóc. Bình thường thanh trà cho trái ba đợt trong năm. Đợt đầu từ rằm tháng giêng âm lịch, mỗi đợt cách nhau khoảng 20 ngày. Một cây thanh trà trưởng thành, mỗi năm cho từ 500 - 700kg trái, nay chỉ còn độ vài mươi ký. Nhiều người cho biết, nguyên nhân mất mùa là do tác động của biến đổi khí hậu, nhất là những cơn mưa trước tết đã làm cho nụ hoa không đậu trái.

Thanh trà là một trong những loại quả đặc sản của tỉnh Vĩnh Long. 

Ông Nguyễn Hoàng Chương, Chủ tịch UBND xã Đông Thành cho biết: “Xã hiện có trên 30 ha thanh trà. Chưa năm nào thanh trà lại mất mùa thảm hại như năm nay. Tỉ lệ thất thu chiếm trên 90% so với các năm rồi. Người dân hoang mang “bỏ thì thương, vương thì tội”. Không biết rồi đây cây thanh trà sẽ ra sao!”. Có người tính đến việc phá bỏ trồng loại cây khác. Lại có người muốn tiếp tục duy trì, hy vọng những mùa sau”.

Vào mùa thanh trà, trước đây, xã Đông Thành lúc nào cũng rộn ràng tất bật cảnh trèo cây hái trái, cảnh thu gom và phân loại, vô thùng và vận chuyển, tạo cơ hội cho hàng trăm lao động có công ăn việc làm ổn định. Nơi tiêu thụ thanh trà mạnh nhất là thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội và một số chợ miền Tây.

Bà Nguyễn Thị Tám, ngụ xã Đông Thành cho biết: “Tôi bán thanh trà ven quốc lộ 54 trên 15 năm rồi. Chưa năm nào không khí buồn tẻ như năm nay. Tuy năm nay giá cao hơn năm rồi (90.000đ/kg/thanh trà ngọt, cao hơn năm rồi 20.000đ) nhưng không có trái để bán”.

Chi tiết

Thanh trà Thái Lan chưa kịp về đã hết hàng

Chị Thi vừa nhập về 10kg quả thanh trà, khách đã đặt hết trong vòng chưa đầy một tiếng đồng hồ. Theo chị, đây là quả thanh trà nhập từ Thái Lan, ăn ngọt thơm nên khách rất ưa chuộng.

Thanh trà Thái Lan ngọt, hơi chua nên được nhiều người ưa chuộng.

Gần đây, quả thanh trà đang gây sốt trên thị trường, được bày bán trên nhiều cửa hàng hoa quả nhập khẩu và rao bán trên khắp mạng xã hội với giá dao động từ 150.000 – 250.000 đồng/kg.

Chị Nguyễn Thị Tây Thi, một người bán thanh trà ở TP.HCM, cho biết loại quả này được khá nhiều người ưa chuộng. Vì chúng có vị ngọt mát và thơm, giá cả cũng không quá cao nên phù hợp với nhiều đối tượng.

“Thanh trà có cả trong nước và nhập khẩu. Loại quả này ở nước ta trồng thì cho quả tròn nhưng ăn rất chua, còn loại quả nhập từ Thái Lan về có hình bầu dục, ăn ngọt xen lẫn chút chua. Cả 2 loại đều có vỏ vàng, bên trong thịt cũng vàng”, chị cho hay.

Mới đầu mùa, thanh trà được bán với giá cao.

Chị cho biết mới nhập về 10kg mà khách hàng đặt nhiều, chị phải hẹn đợt tiếp về trả khách. Theo đó, thanh trà khi chín vỏ vàng ươm, bóc lớp vỏ bên ngoài ra sẽ thấy lớp cơm thịt vàng bên trong, phần cơm thịt lại dính với hạt bên trong chứ không róc hạt và mỗi quả chỉ có một hạt duy nhất.

Chị Thanh Hải (Thanh Xuân, Hà Nội) cho biết mở bán mấy ngày nay chị tiêu thụ được hơn 50kg thanh trà nhập khẩu từ Thái Lan. Chị bán 170.000 đồng/kg, có nhiều người bán đến 250.000 đồng/kg, vì đầu mùa nên giá cũng cao hơn.

Theo chị, quả này kích thước không lớn, 1kg chỉ được khoảng 20 quả. Người mua chủ yếu là khách quen, đã biết đến quả này nên họ thường mua 2-3kg, một số khách chỉ đặt mua ăn thử vài quả.

Dù giá cao, thanh trà vẫn “cháy hàng”, khách phải đặt trước mới có.

“Khách mua hầu như phải đặt trước vì số lượng về có hạn. Hàng về tới nơi cũng hết nhanh trong vòng 1-2 tiếng đồng hồ. Mỗi lần thanh trà về chỉ đủ, thậm chí còn thiếu để trả đơn đặt hàng cho khách”, chị Hải cho hay.

Nhiều người mua cũng bày tỏ sự ngạc nhiên vì từng nghe thấy quả thanh trà trồng ở miền Tây ăn rất chua, còn loại này ăn ngọt xen lẫn chua, hợp khẩu vị hơn.

“Trong một lần đi vào miền Tây chơi, mình có được thưởng thức quả thanh trà này một lần. Thật sự, chúng chua lắm, mình không thể ăn ngay mà phải pha làm nước giải khát. Nay thấy quảng cáo thanh trà ngọt, mình thấy lạ nên mua thử nửa cân về ăn thử. Quả thật, chúng ngọt rất hợp khẩu vị”, chị cho hay.

Nhiều bà nội trợ tại Hà Nội đặt cả vài kg về ăn vặt.

Theo chị, lúc đó, giá của thanh trà miền Tây chị mua chỉ khoảng 50.000-70.000đồng/kg. Còn thanh trà nhập khẩu giá cao gấp 2-3 lần, có những nơi bán hơn 200.000 đồng/kg nhưng giá ăn ngọt, gọt vỏ đi ăn được như xoài.

Chị Ngọc Trâm (Nam Từ Liêm, Hà Nội) từng thưởng thức thanh trà Thái từ năm ngoái. Chị cho biết loại quả này khá hợp khẩu vị của chị nên cứ xuất hiện là chị mua. “Năm ngoái, mình mua chỉ 130.000 đồng/kg vào giữa mùa, năm nay đầu mùa giá hơi cao mà còn đợi mới có hàng”, chị cho biết.

Theo chị, thanh trà ăn vừa ngọt vừa chua, vị thơm, phù hợp vào thời tiết nắng nóng. Chị đặt 2kg những chưa biết bao giờ mới nhận được hàng.

---

Cần có giải pháp ổn định năng suất thanh trà Vĩnh Long.

---

Chi tiết

Mưa nhiều, có nguy cơ mất mùa thanh trà

Thời gian gần đây, do mưa nhiều vào đúng thời kỳ cây thanh trà ra bông rộ nên khó thể đậu trái và có nguy cơ mất mùa.

Thanh trà là loại cây dễ trồng, ít sâu bệnh nhưng phụ thuộc lớn vào thời tiết.

Theo chu kỳ hàng năm, vào thời điểm tháng 11 âm lịch là cây thanh trà ra bông rộ và bắt đầu thu hoạch trái từ Tết Nguyên đán đến hết tháng 3 âm lịch năm sau.

Thanh trà là loại trái cây đặc sản của TX Bình Minh sau trái bưởi Năm Roi, với tổng diện tích khoảng 150ha được nông dân trồng nhiều ở các xã: Đông Thành, Mỹ Hòa, Thuận An… Thanh trà có 2 loại quả chua và ngọt.

Thanh trà là loại cây đặc sản không chỉ riêng ở Bình Minh mà cả miền Tây nói chung.

Quả chua có vỏ cứng hơn và ăn nghe vị giòn, quả ngọt thì vỏ có phần mềm hơn. Đây là loại trái cây thơm, ngon, thanh nhiệt được người tiêu dùng chế biến làm nước giải khát những tháng mùa nóng.

Thanh trà là loại cây dễ trồng, ít sâu bệnh có thể gọi là trái cây sạch, nhưng trở ngại lớn nhất là thời tiết. Thời tiết lạnh, gió chướng thì mới ra bông. Thời tiết lạnh kéo dài thì cây ra bông hoài, nếu chưa đậu trái thì nó có thể ra bông đến 5- 6 lần. Người dân gọi là cây 'trông ngóng' vì tới mùa là ngóng ra trái. Một công trồng 25- 30 cây, có cây cho đến mấy trăm ký trái, cũng có khi đậu trái 4- 5 cây thôi.

Chi tiết

Trái cây lạ mắt ở Thái chấm mắm cực ngon

Thái Lan từ lâu đã vốn nổi tiếng với các loại trái cây chua chấm kèm mắm Thái, hay mắm đường ớt cay cay. Chỉ cần vô tình đi ngang nhìn thấy quầy trái cây bày bán dọc đường là bất cứ ai cũng khó kiềm lòng được.

Nhìn trái cây lạ mắt  bổ đôi sắp cùng một đĩa mắm chấm kèm đúng là khó kiềm lòng được.

Thế nhưng, ở Thái Lan còn có một loại trái cây mới nhìn qua bảo đảm bạn sẽ khó biết đây là loại quả gì bởi nó vừa giống cóc non, khi chín thì vàng ươm tròn tròn như quả mơ. Tuy nhiên, điểm thu hút nhất của loại quả này là phần ruột có màu tím nhạt rất đẹp mắt.

Thật ra, loại quả này là một giống xoài mới ở Thái Lan, xoài được lai với mận nên nhìn từ bên ngoài thì quả có màu xanh mướt y hệt xoài, nhưng bên trong ruột lại có màu hồng tím rất thu hút. Do được lai giữa xoài và mận nên loại quả này có tên là Plum Mango, gọi tắt là Plango. Ngoài cái tên phổ biến này thì quả xoài lai mận còn có rất nhiều tên gọi khác, ví dụ như Marian Plum, Maprang, Mayong...

Loại trái cây này thuộc họ xoài, có nguồn gốc từ Malaysia và Tây Java (Indonesia). 

Mặc dù Plango bắt đầu nổi tiếng từ Thái Lan, nhưng thật ra xuất xứ của loại quả này là từ phía bắc Sumatra, bán đảo Malaysia và Tây Java (Indonesia). Ngày nay, Plango được trồng phổ biến ở Thái Lan, Malaysia và cả Indonesia. Do có vẻ ngoài lạ mắt nên Plango không chỉ được người dân địa phương Thái yêu thích mà ngay cả người nước ngoài cũng rất ưa chuộng loại quả này.

Điểm đặc biệt nhất của loại quả xoài lai mận này là khi bổ quả ra thì phần ruột bên trong có màu tím rất lạ. Màu tím này kết hợp với màu xanh non của quả khi chưa chín lại trông đẹp mắt lạ lùng. Đây là lý do vì sao nhiều người đến du lịch Thái Lan lại chọn đúng mùa Plango để đi, đó là vào khoảng cuối tháng 3, đầu tháng tư và đảo Koh Samui là nơi trồng Plango nhiều nhất.

Sự kết hợp hoàn hảo nhất là Plango xanh chấm các loại mắm Thái Lan.  

Vì được lai giữa xoài và mận nên mùi vị của Plango có vị hơi giống xoài, hơi giống mận, chua chua, ngọt ngọt bảo đảm hợp khẩu vị với rất nhiều người. Ban đầu khi còn sống thì quả có màu xanh nhưng khi chín thì chuyển sang màu vàng ươm cũng hấp dẫn không kém.

Quả Plango ăn được cả sống và chín, một sự kết hợp hoàn hảo nhất là Plango xanh chấm mắm tôm hoặc các loại mắm được pha trộn theo công thức của người bản địa. Và tất nhiên, trong loại nước chấm này cũng không thể thiếu các lát ớt đỏ cay nồng góp phần làm tăng thêm độ ngon của món ăn.

Phần hạt màu tím bên trong quả Plango có thể ăn được nhưng nó có vị hơi chát. Do đó, nếu không quen thì người ăn vẫn có thể loại bỏ phần hạt ra. Tuy nhiên, đối với những người đã ăn quen thì để lại phần màu tím không chỉ làm món ăn đẹp mắt hơn mà vị chát chát kết hợp với vị chua của xoài lại càng thêm ngon miệng khó cưỡng hơn.

Đây chính là trái thanh trà - đặc sản trái cây (sau bưởi Năm Roi) của Vĩnh Long. 

Giá của mỗi ký Plango có thể dao động từ 80 – 150 baht (từ 55 – 105 ngàn đồng) tùy theo thời điểm có phải vào vụ hay không. Tuy nhiên, do Plango có kích thước nhỏ xíu nên chỉ cần mua một ký Plango là đã đủ cho vài người thưởng thức rồi bạn nhé.

Chi tiết

Đa dạng các sản phẩm từ trái thanh trà

Trái thanh trà có thể được xem là loại trái cây đặc sản của TX Bình Minh nói riêng, Vĩnh Long nói chung. Tuy nhiên, trái thanh trà chưa tương xứng là trái cây đặc sản của địa phương vì chủ yếu vẫn là tiêu thụ trái tươi.

Trái thanh trà hiện vẫn chủ yếu được tiêu thụ ở dạng tươi.

Từ cây trồng ăn chơi, giờ đây, cây thanh trà ở TX Bình Minh đã trở thành cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế tương đối cao. Vào mùa, giá trái thanh trà khoảng vài chục ngàn đồng ký tùy loại chua hay ngọt. Giá mỗi ký tăng dần cho đến cuối mùa, có thời điểm, thanh trà ngọt có giá khoảng 100.000 đ/kg.

TX Bình Minh là địa phương (có thể nói là duy nhất ở khu vực ĐBSCL) có diện tích thanh trà lớn, với khoảng 150ha, tập trung ở các ấp như Đông Hưng 1, 2 và 3 (xã Đông Thành), xã Mỹ Hòa, Thuận An. Ngoài ra, còn có một số cây thanh trà “tổ” hơn 100 năm tuổi.

Hàng năm, cứ sau Tết Nguyên đán cho đến nửa đầu tháng 3 âm lịch là thanh trà cả vùng rộ mùa. Tuy nhiên, thanh trà chủ yếu để tiêu thụ tươi và chưa có một loại sản phẩm chế biến ra thị trường. Theo nhiều ý kiến, đây là một vấn đề “khá tiếc” cho một loại trái cây đặc sản của địa phương.

Mứt thanh trà được chế biến theo phương thức truyền thống.

Nắm bắt tình hình này, Sở Khoa học- Công nghệ đã đặt hàng cho trường ĐH Cần Thơ nghiên cứu đề tài “Chế biến đa dạng sản phẩm từ trái thanh trà tỉnh Vĩnh Long”. PGS. TS Nguyễn Minh Thủy- Chủ nhiệm đề tài- cho biết, trái thanh trà là loại trái cây tương đối hiếm vì chỉ cho trái trong một khoảng thời gian ngắn và chưa có thông tin rõ ràng về chất lượng trái chua hay ngọt.

“Các thách thức trong việc tiêu thụ trái thanh trà là trái dễ hư hỏng sau thu hoạch, kỹ thuật bảo quản sau thu hoạch còn hạn chế, chưa có quy trình chế biến sản phẩm đa dạng và tiện dụng. Đặc biệt là giá cả chưa ổn định, bài toán đầu ra và thương hiệu địa phương chưa có”- PGS. TS Nguyễn Minh Thủy cho biết.

Trong khi đó, hiện cũng có một số sản phẩm được chế biến từ trái thanh trà như mứt, thanh trà ngâm đường, ép nước. Song, các sản phẩm được sản xuất với quy trình chế biến truyền thống, chưa đảm bảo điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm.

Thanh trà ngâm đường.

Theo PGS. TS Nguyễn Minh Thủy, các sản phẩm này chủ yếu được chế biến nhỏ lẻ, chưa kiểm soát được chất lượng nguyên liệu và sản phẩm. Đặc biệt là chưa quan tâm đến các hợp chất sinh học quý, chưa tận dụng được hết nguồn nguyên liệu sẵn có và hiệu quả kinh tế không cao.

Đề tài nghiên cứu của PGS. TS Nguyễn Minh Thủy cùng các cộng sự đã giải quyết được hầu hết các vấn đề đặt ra. Nhóm đã nghiên cứu quy trình thu hoạch và xử lý trái; phân tích các kết quả chất lượng trái thanh trà, thành phần hóa học,…Từ đó nghiên cứu các sản phẩm làm từ trái thanh trà phù hợp với từng loại trái, từng nhu cầu của sản phẩm.

Từ trái thanh tra tươi tiêu thụ truyền thống, nhóm của PGS. TS Nguyễn Minh Thủy đã sản xuất ra các sản phẩm khác như: nước ép thanh trà, rượu vang thanh trà, mứt đông thanh trà, yaourt phối chế mứt đông thanh trà. Tất cả sản phẩm đều đáp ứng được các tiêu chuẩn sản xuất thực phẩm, được kiểm soát chất lượng nguyên liệu và sản phẩm. Đặc biệt là các sản phẩm này đáp ứng được tiêu chí “mạnh khỏe, dinh dưỡng và duy trì đặc điểm tự nhiên”.

Một số sản phẩm chế biến từ trái thanh trà của PGS. TS Nguyễn Minh Thủy.

Theo PGS. TS Nguyễn Minh Thủy, sản phẩm nghiên cứu đã giải quyết các vấn đề trong sản xuất trái thanh trà hiện nay như đã sử dụng hiệu quả nguồn nguyên liệu, giảm tổn thất sau thu hoạch, sản phẩm tiện dụng và đa dạng. “Kết quả nghiên cứu đã giúp cho sản phẩm trái thanh trà nâng cao giá trị gia tăng, nâng cao hiệu quả kinh tế cũng như có tính ứng dụng cao”- PGS. TS Thủy chia sẻ.

Theo Phó Giám đốc Sở Khoa học- Công nghệ Nguyễn Trọng Danh, đề tài đã giúp giải quyết các vấn đề đặt ra trong việc sản xuất và tiêu thụ thanh trà ở địa phương. Trong đó, kết quả nghiên cứu có tính khả thi cao trong sản xuất với quy mô hộ gia đình, hoặc sản xuất với quy mô lớn hơn, mang lại hiệu quả kinh tế, tăng thu nhập cũng như mở ra một mô hình sản xuất mới cho người dân địa phương…

Để tăng hiệu quả kinh tế và giúp cho hoạt động sản xuất, tiêu thụ trái thanh trà bền vững, từ năm 2015, Sở Khoa học- Công nghệ cũng đã phối hợp với Trường ĐH Cần Thơ thực hiện đề tài “Ảnh hưởng của phân bón đến năng suất và phẩm chất trái thanh trà”. Hiện nay, các ngành chức năng đang có định hướng xây dựng chứng nhận địa lý, tiến tới nhân rộng diện tích trái thanh trà…

Chi tiết