Hướng phát triển bền vững chuỗi giá trị cây dừa

Mục tiêu chính của Dự án Hỗ trợ nông nghiệp các bon thấp là xây dựng một nền sản xuất nông nghiệp bền vững, hiệu quả và thân thiện với môi trường. Trong 5 năm triển khai dự án (2014 - 2018), với các mô hình nghiên cứu và công nghệ sản xuất nông nghiệp hỗ trợ giảm thiểu ô nhiễm môi trường, giảm phát thải khí nhà kính và xây dựng một nền nông nghiệp hữu cơ sạch đã được triển khai hiệu quả.

Vườn dừa hữu cơ của ông Trần Hữu Danh, ấp An Qui, xã An Thới, huyện Mỏ Cày Nam.

Lợi ích về môi trường và kinh tế

Các mô hình sản xuất và kỹ thuật quản lý, xử lý chất thải chăn nuôi mà Dự án triển khai như: hệ thống khí sinh học biogas, các phương pháp ủ phân, máy tách phân... là một phần của phương thức sản xuất nông nghiệp hữu cơ, giúp người nông dân xử lý tốt chất thải chăn nuôi, không gây ô nhiễm môi trường, đồng thời quản lý được lượng chất thải để làm phân bón cho cây trồng. 

Ở huyện Mỏ Cày Nam, ông Nguyễn Văn Phong - Bí thư Chi bộ, Trưởng ấp An Qui, xã An Thới là hộ đầu tiên của xã tiên phong trong ứng dụng quy trình trồng dừa hữu cơ tại vườn nhà mình. Hiện nay, với hơn 1,6ha vườn dừa hữu cơ được Công ty dừa Lương Quới thu mua bao tiêu hàng tháng đã đem lại thu nhập ổn định cho gia đình ông Phong.

Cùng ấp An Qui, hộ ông Trần Hữu Danh cũng đã trồng dừa theo quy trình hữu cơ hơn 5 năm nay, mang lại thu nhập ổn định cho gia đình ngay trong cả những thời điểm giá dừa thị trường xuống thấp. Được tập huấn, chuyển giao công nghệ, ông Danh chăm sóc vườn dừa đúng quy trình kỹ thuật, đảm bảo đạt các tiêu chuẩn theo yêu cầu của doanh nghiệp bao tiêu thu mua. Ông Danh không sử dụng phân bón hóa học trên vườn, mà chỉ dùng phân hữu cơ được ủ hoai từ phân chuồng nuôi dê và heo ở nhà. 

Hiện tại, ông Danh nuôi trên 20 con dê và 70 con heo. Để xử lý chất thải chăn nuôi, ông được Dự án hỗ trợ lắp đặt bể khí sinh học biogas thể tích 24m3. Ngoài ra, ông ủ hoai phân dê với nấm Tricoderma để làm phân hữu cơ bón cho vườn dừa 2 lần/năm vào đầu và cuối mùa mưa, kết hợp bồi bùn làm tăng độ phì nhiêu của đất. “Canh tác vườn dừa theo quy trình hữu cơ giúp tăng năng suất hơn 10% so với dừa trồng bình thường, chất lượng cũng ổn định hơn qua nhiều năm”, ông Danh nói.

Trồng dừa hữu cơ mang lại thu nhập ổn định cho ông Danh ngay những thời điểm giá dừa thị trường xuống thấp.

Hướng phát triển bền vững

Phát triển bền vững chuỗi giá trị cây dừa là định hướng phát triển kinh tế chủ đạo của huyện Mỏ Cày Nam; trong đó, huyện chú trọng mở rộng diện tích dừa hữu cơ để nông dân chuyển đổi trồng dừa theo hướng bền vững và được ký kết với doanh nghiệp bao tiêu thu mua dừa ổn định. Riêng xã An Thới, có 972ha đất trồng dừa với 950ha dừa đang cho trái, trong đó đã có 31 vườn dừa hữu cơ (tổng diện tích 30,8ha).

Với chủ trương phát triển của chính quyền địa phương, ngành chức năng đẩy mạnh tuyên truyền cho nông dân hiểu lợi ích của phương thức sản xuất hữu cơ, hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật để bà con thực hiện. Chị Trương Ngọc Hà - cán bộ khuyến nông xã An Thới cho biết, phương hướng của địa phương là triển khai trồng dừa hữu cơ tại 7/7 ấp. 

Lợi thế của An Thới là người nông dân đã canh tác dừa sẵn từ lâu nay, nhiều hộ ở địa phương mạnh dạn chuyển đổi sang trồng dừa theo phương pháp hữu cơ cũng đã được doanh nghiệp ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm, cho thu nhập ổn định. Đây chính là những mô hình cụ thể, khuyến khích những hộ khác tham gia chuyển đổi, ứng dụng kỹ thuật.

Tuy nhiên, hạn chế còn tồn tại là do tập quán trồng dừa của bà con còn nhiều manh mún, diện tích nhỏ nên ngán ngại đầu tư chuyển đổi quy trình kỹ thuật. Theo chị Trương Ngọc Hà, doanh nghiệp đã có hướng chấp nhận ký bao tiêu thu mua dừa cho các hộ có diện tích trồng ít liên kết với nhau và tham gia tổ hợp tác. 

Trồng dừa hữu cơ là hướng phát triển bền vững cho chuỗi giá trị cây dừa Bến Tre.

Vì vậy, trong thời gian tới, chính quyền địa phương tích cực vận động bà con vào tổ hợp tác trồng dừa, hướng các hộ có điều kiện chuyển đổi sang trồng dừa hữu cơ để được công ty thu mua. Trong những cuộc họp tổ tự quản, khuyến nông xã cũng kết hợp vận động bà con tham gia làm nông nghiệp hữu cơ, tuyên truyền cho bà con hiểu về sự an toàn và ổn định của sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ để bà con tham gia.

Chi tiết

Hiệu quả mô hình trồng sầu riêng ở Long Kiến

Sầu riêng được trồng bằng công nghệ tưới nhỏ giọt của Israel, trong quá trình canh tác chỉ sử dụng các chế phẩm sinh học mà không sử dụng phân hóa học… là kỹ thuật mà ông Võ Văn Em (xã Long Kiến, Chợ Mới) đã áp dụng trên vườn sầu riêng rộng 10ha của gia đình.

Vườn sầu riêng áp dụng mô hình sản xuất mới của ông Võ Văn Em (xã Long Kiến, Chợ Mới).

Tuy mới triển khai trong thời gian gần đây, nhưng mô hình sản xuất mới này đã giúp gia đình ông thu nhập khoảng 180 triệu đồng/năm.

Canh tác sầu riêng sạch

Cách đây hơn 10 năm, do “ngán ngẩm” với cây xoài và bưởi, vì giá cả không ổn định, thường xuyên bị sâu bệnh gây hại nên ông Võ Văn Em chuyển sang canh tác cây dừa dứa. Sau khi đến Bến Tre tìm mua dừa giống, ông Em mua thêm 3 cây sầu riêng giống RI6 và Mongthon về trồng. Sau thời gian chăm sóc, sầu riêng bắt đầu cho trái; các giống sầu riêng này đều có thịt dày, hạt lép, thơm ngon… địa phương chưa ai trồng. Nhận thấy đây là loại cây trồng có tiềm năng nên ông Em quyết định chuyển đổi 40 công đất của gia đình sang trồng sầu riêng.

Trồng sầu riêng ở Chợ Mới là chuyện “chỉ có ông Em dám nghĩ tới”, nhưng trồng sầu riêng sử dụng công nghệ tưới nhỏ giọt của Israel là chuyện chưa ai dám làm. Ông Em cho biết, khoảng năm 2013, ông được tiếp cận với công nghệ tưới nhỏ giọt của Israel ở tỉnh Bình Dương, nhưng ông vẫn chưa mặn mà.

“Khi tham quan mô hình ở tỉnh Bình Dương, tôi chưa quan tâm. Vì quốc gia Israel luôn thiếu nước nên phải tưới nhỏ giọt, chứ miền Tây Nam Bộ của mình đâu có thiếu nước để tưới. Khi cần bơm nước vào ao là có thể tưới thoải mái. Đến năm 2018, xã Mỹ Hòa Hưng (TP. Long Xuyên) mở lớp tập huấn kỹ thuật này, tại đây tôi được nghe các chuyên gia nông nghiệp hướng dẫn, giải thích cặn kẽ, thấy hợp lý nên tôi bắt đầu triển khai trên diện tích sầu riêng của gia đình mình”.

Với giá bán từ 70.000 đồng đến 80.000 đồng/kg, lãi gần gấp đôi so với trồng sầu riêng theo phương pháp truyền thống. 

Theo lý giải của ông Em, sầu riêng nếu trồng bằng phương pháp thông thường, khi tưới sẽ tạo 1 lớp hồ trên đất. Lớp hồ này vô tình ngăn cản rễ hấp thụ ô-xy nên cây sinh trưởng và phát triển yếu. Nếu cây sầu riêng sinh trưởng yếu, dịch bệnh dễ dàng tấn công, từ đó chi phí chăm sóc sẽ nhiều hơn. Ngược lại, sử dụng công nghệ tưới của Israel, nước và chất dinh dưỡng được đưa thẳng vào bộ rễ, cây hấp thu chất dinh dưỡng tốt nên sinh trưởng và phát triển mạnh, sức đề kháng cao, hạn chế được sâu bệnh phá hoại, tiết kiệm chi phí canh tác.

“Nếu so sánh về chi phí sản xuất và công lao động từ đầu vụ đến lúc thu hoạch, trồng sầu riêng bằng công nghệ Israel giảm khoảng 50% so với canh tác thông thường” - ông Em nhấn mạnh.

Ngoài sử dụng công nghệ tưới nhỏ giọt, trong quá trình canh tác, ông Em chỉ sử dụng các chế phẩm sinh học mà không dùng thuốc hóa học nên rất thân thiện với môi trường; đồng thời tạo ra nông sản sạch, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Đặc biệt, không như nhiều nhà vườn khác, sầu riêng của gia đình ông Em chỉ thu hoạch khi đã chín và rụng nên người tiêu dùng có thể an tâm khi sử dụng.

Mặc dù giá bán cao, nhưng sầu riêng hữu cơ được người tiêu dùng khá ưa chuộng. 

Lợi nhuận cao

“Hiện nay, gia đình tôi có khoảng 10 công sầu riêng đã và đang vào vụ thu hoạch. Vụ vừa rồi, do bận công việc gia đình, thời gian chăm sóc không nhiều nên gia đình tôi chỉ thu lợi nhuận khoảng 30 triệu đồng. Vụ này, tôi dành nhiều thời gian để nghiên cứu và chăm sóc kỹ hơn nên sầu riêng cho trái to, đẹp hơn. Bình quân mỗi cây khoảng 40 trái, trọng lượng mỗi trái từ 1-5kg, bán với giá 80.000 đồng/kg. Sau khi trừ các khoản chi phí, gia đình tôi thu lãi khoảng 180 triệu đồng” - ông Em chia sẻ.

Theo ông Em, nhờ nắm vững kỹ thuật sản xuất nên ông có thể xử lý sầu riêng cho ra hoa và thu hoạch trước thời điểm chính vụ từ 1-2 tháng. Do đó, sầu riêng của ông bán được giá cao hơn, giảm được rủi ro do thời tiết mưa nhiều của tháng 4-5 (âm lịch).

Thấy được hiệu quả từ mô hình của ông Em, nhiều nông dân lân cận bắt đầu cải tạo đất, lập vườn trồng sầu riêng, trong đó có gia đình anh Lê Minh Cường, trồng sầu riêng trên diện tích 1,8ha. Theo anh Cường, mặc dù chi phí đầu tư cao, nhưng nếu nắm bắt được kỹ thuật, công nghệ thì nông dân sẽ thu hồi vốn trong vụ thu hoạch đầu tiên.

Anh Cường thấy được hiệu quả trồng sầu riêng cũng nhân rộng mô hình.

Khi thị trường ngày càng “khó tính” với các mặt hàng nông sản, đặc biệt là những loại cây ăn trái do việc sử dụng chất bảo quản, chất kích thích… thì mô hình trồng sầu riêng sạch của gia đình ông Võ Văn Em cũng như nhiều hộ dân khác trên địa bàn xã Long Kiến đã mở ra hướng đi mới trong việc chuyển đổi cây trồng ở địa phương.

Ông Võ Văn Em dự định thời gian tới sẽ mở rộng diện tích trồng sầu riêng sạch lên 10ha, đồng thời hỗ trợ nông dân canh tác lân cận khi có nhu cầu, cũng như xây dựng thương hiệu cho sầu riêng của xã Long Kiến.

Chi tiết

Lục Ngạn sản xuất thử 20 ha vải thiều hữu cơ

Nhằm nâng cao chất lượng quả vải, đem đến sản phẩm chất lượng đến tay người tiêu dùng, huyện Lục Ngạn chú trọng áp dụng công nghệ cao trong sản xuất vải thiều. Trong đó, năm 2019, năm đầu tiên huyện Lục Ngạn sản xuất vải thiều hữu cơ với diện tích 20 ha.

Áp dụng công nghệ cao trong sản xuất vải thiều. 

Vải hữu cơ có nhiều ưu điểm vượt trội như: an toàn cho người phun, không gây độc hại cho môi trường, không tồn dư hàm lượng thuốc bảo vệ thực vật trên sản phẩm, giúp cây sinh trưởng tốt hơn. Các vườn vải tham gia mô hình sản xuất vải hữu cơ được lắp camera giám sát, nhật  ký chăm sóc thực hiện theo nhật ký điện tử.

Mô hình này là sự liên kết giữa nông dân trồng vải Lục Ngạn và doanh nghiệp tiêu thụ. Người dân được tập huấn áp dụng quy trình chăm sóc vải hữu cơ không dùng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hóa học. 

Mô hình này là sự liên kết giữa nông dân trồng vải Lục Ngạn và doanh nghiệp tiêu thụ.

Việc tiêu thụ vải hữu cơ được đơn vị bao tiêu sản phẩm thỏa thuận giá mua ký hợp đồng với người dân từ trước. Quy trình chăm sóc đến khi thu hoạch đều là sự đồng hành giữa người dân và doanh nghiệp. 

Chi tiết

Độc đáo dưa hấu vùng đất bạc màu Vĩnh Tú

Dưa hấu hữu cơ của xã Vĩnh Tú, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị thơm ngon nổi tiếng hơn tất cả các loại dưa hấu của nhiều địa phương khác nên người dân trồng ra không đủ bán. Ruột dưa đỏ như son, ăn có vị giòn, ngọt mát, vị đường rít bàn tay khi ta cầm lên ăn.

Ông Hưng, Giám đốc HTX Huỳnh Công Tây dán tem truy xuất nguồn gốc dưa hấu Vĩnh Tú tại đồng.

Anh Nguyễn Đình Khanh, cán bộ Nông nghiệp xã Vĩnh Tú cho biết trồng dưa hấu là nghề truyền thống. Nhân dân xã Vĩnh Tú quan tâm chất lượng sản phẩm là hàng đầu nên trồng dưa theo phương pháp hữu cơ, năng suất đạt 1,2 tấn/sào. Vụ Đông Xuân này xã Vĩnh Tú trồng khoảng hơn 100 ha dưa hấu, diện tích tăng gần gấp đôi năm trước, với giống chủ yếu là Tiểu yến, Mặt trời có chất lượng tốt, thời gian thu hoạch ngắn, mang lại giá trị kinh tế cao. Giá bán tại vườn mỗi ki-lô-gam dưa hấu là 12 nghìn đồng. Theo tính toán mỗi ha dưa sẽ cho thu nhập từ 180 đến 200 triệu đồng, nhiều hơn trồng các loại hoa màu khác trên cùng một diện tích.

Anh Khanh cũng cho biết, để có quả dưa ngon người dân Vĩnh Tú phải dầm nắng, dãi sương với từng gốc dưa. Thời gian trồng dưa hấu bắt đầu từ cuối tháng Chạp đến đầu tháng Giêng âm lịch năm sau. Khoảng chín mươi ngày thì cây dưa cho thu hoạch. Khi hạt dưa nảy mầm lên cây và bắt đầu bò sát mặt đất, bước đầu tiên bà con phải tỉa hết chỉ để lại mỗi gốc dưa có hai thân. Đến những ngày trái gió, trở trời, người dân phải dùng từng que tre gấp thành hình dấu mũ chữ ô để cài cố định thân dưa sát mặt đất, tránh bị gió cuốn làm trốc gốc.

Đến giai đoạn dưa ra hoa thụ phấn phải làm những chiếc mũ bằng lá cây đủ lớn đội lên những bông hoa cái để tránh mưa gió làm hỏng, ảnh hưởng đến quá trình thụ phấn đậu quả. Đến khi hai dây của một gốc dưa cùng đậu quả thì bà con phải hái bớt một quả để cây tập trung nuôi quả còn lại được tốt hơn. Cũng từ đây chủ vườn dưa phải làm từng thanh tre mỏng ghi ngày, tháng dưa bắt đầu cho quả gắm vào gốc dưa để theo dõi ngày dưa chín mà thu hoạch cho đúng thời điểm để có được quả dưa ngon.

Trải nghiệm ăn dưa hấu Vĩnh Tú tại đồng cho cảm giác thích thú.

Theo kinh nghiệm của bà con, mỗi gốc dưa chỉ để lại hai thân dưa nuôi một quả duy nhất thì cho chất lượng sản phẩm rất tốt. Thế mới biết cây dưa hấu ở Vĩnh Tú được nông dân dày công nâng niu, chăm sóc như thế nào để mang đến cho mọi người một sản phẩm trái cây chất lượng.

Để bảo đảm chất lượng của dưa hấu Vĩnh Tú không lẫn lộn dưa hấu của các địa phương khác, mới đây Cục Sở hữu trí tuệ của Bộ Khoa học và Công nghệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu cho “Dưa hấu Vĩnh Tú” thuộc huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị. Chủ giấy chứng nhận nhãn hiệu “Dưa hấu Vĩnh Tú” là Hợp tác xã Nông nghiệp Huỳnh Công Tây, xã Vĩnh Tú.

Vụ dưa hấu này, UBND xã Vĩnh Tú phối hợp một số đơn vị cung cấp dịch vụ giải pháp truy xuất nguồn gốc, chống hàng giả để mua gần 30 nghìn tem truy xuất nguồn gốc phục vụ việc dán tem cho gần 30 nghìn quả dưa hấu được nông dân trồng tại các HTX trồng trên đất Vĩnh Tú.

Khi người dân chuẩn bị thu hoạch dưa, họ sẽ báo số lượng lên đơn vị quản lý là HTX để HTX cho người đến tận vườn dán tem truy xuất lên từng quả dưa, khi đó chủ vườn mới thu hoạch cung cấp cho thị trường nhằm giúp người tiêu dùng dễ truy xuất nguồn gốc, chọn mua đúng sản phẩm chất lượng cao, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm.

Dưa hấu Vĩnh Tú ngon hơn các nơi khác là nhờ cách chăm sóc, khí hậu và thổ nhưỡng ở đây. 

Yếu tố đặc biệt làm dưa hấu Vĩnh Tú ngon hơn là do thời tiết, khí hậu ở Vĩnh Tú luôn khắc nghiệt, nắng nhiều, ít mưa. Người nông dân trồng dưa chỉ bón phân hữu cơ, không phun thuốc kích thích, trừ sâu nên sản phẩm sạch sẽ. Một yếu tố quan trọng nữa là cây dưa được trồng trên đất cát vàng và đất đỏ pha cát tỷ lệ mười phần trăm nên ẩm vừa đủ cho cây dưa tạo đường, tích tụ hương đất làm cho vị dưa thơm ngậy, mọng ngọt.

Chi tiết

Hiệu quả từ trồng bưởi da xanh hướng hữu cơ

Nhờ trồng bưởi da xanh theo hướng hữu cơ ông Võ Văn Chà một nông dân ở ấp Ô Chích xã Lương Hòa huyện Châu Thành tỉnh Trà Vinh đã vươn lên làm giàu.

Ông Võ Văn Chà đã chuyển đổi 2,2ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang trồng bưởi. 

Năm 2006, được Hội làm vườn tỉnh hỗ trợ mua 200 cây giống bưởi da xanh gia đình ông đối ứng 40%. Ban đầu ông đầu tư trồng 7 công đến nay ông đã trồng được 32 công bưởi da xanh ngoài ra ông trồng xen dừa trong vườn để tăng thu nhập. Bên cạnh đó ông cũng được hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc cây bưởi và đi tham quan một số mô hình tiêu biểu ở các tỉnh khác. Vì vậy vườn bưởi của ông đến nay xanh tươi, trĩu quả.

Điểm nổi bật trong việc trồng cây bưởi của ông Võ Văn Chà là áp dụng tốt các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, hạn chế sử dụng phân thuốc hóa học, ưu tiên dùng phân bón hữu cơ, phân vi sinh cho cây bưởi. Bước vào vườn bưởi của ông Chà thì chúng ta biết được là ông có thật sự trồng theo hướng hữu cơ hay không.

Đó chính là sự hiện diện của bầy kiến vàng, là một loài thiên địch rất có lợi cho vườn bưởi của ông nói chung và người trồng bưởi nói riêng. Đặc biệt, để vườn bưởi cho trái quanh năm, ông áp dụng biện pháp cắt tỉa cành, thay vì phải phun thuốc xử lý như nhiều nông dân khác. Phương pháp này, năng suất trái bưởi đạt cao, không làm ảnh hưởng môi trường, kéo dài tuổi thọ của cây.

Vườn bưởi da xanh theo hướng hữu cơ của ông Chà hạn chế sử dụng phân thuốc hóa học.

Đến nay, vườn bưởi da xanh này của ông có cây được 3-5 năm tuổi, có cây được 12 năm tuổi nhưng rất tốt tươi, trĩu quả. Nhờ cần cù lao động, tích cực học hỏi kỹ thuật canh tác nên cây bưởi da xanh ngày càng tươi tốt và sai trái. Từ đó, ông mạnh dạn đầu tư trồng cây bưởi da xanh trên toàn bộ diện tích ruộng của gia đình.

Vườn bưởi da xanh trồng theo hướng hữu cơ của ông Chà cứ mỗi tháng thu hoạch một lần. Giá bưởi bán ra trung bình là 35.000 đồng/kg, vào thời điểm cận Tết cổ truyền giá còn cao hơn. Từ vườn bưởi, năm vừa rồi gia đình ông thu nhập trên 300 triệu đồng. Dự kiến năm nay vườn bưởi của ông thu khoảng 20 tấn.

Ngoài ra, ông Chà còn làm Tổ hợp tác Bưởi da xanh ấp Ô Chích có 43 thành viên với diện tích 27,35ha (trong đó có 11,5ha đang cho trái, với sản lượng 63,25 tấn trái/năm).. Dịp cuối tháng 2 vừa qua, tổ hợp tác đã được nhận giấy chứng nhận sản xuất thực hành nông nghiệp sạch VietGAP.

Ngoài ra tổ hợp tác bưởi da xanh do ông Chà làm tổ trưởng vừa nhận giấy chứng nhận VietGAP.

Với việc công nhận VietGAP sẽ tạo điều kiện cho các thành viên và nhà vườn trong ấp Ô Chích từng bước tạo sản phẩm an toàn và hướng đến liên kết trong tiêu thụ sản phẩm được thuận lợi hơn, giúp nhà vườn ứng dụng kỹ thuật vào sản xuất, sử dụng giống mới, chất lượng nhằm tăng năng suất, chất lượng hàng hóa và tạo ra giá trị sản phẩm nông sản cao hơn so với cách sản xuất truyền thống…

Chi tiết