Ứng dụng khoa học phát triển cây mơ vàng

Mơ vàng là một trong những loại cây trồng cho hiệu quả kinh tế khá cao. Tuy nhiên, việc canh tác của người dân trong tỉnh chưa đem lại hiệu quả cao nhất. Do đó, Sở Khoa học và Công nghệ Bắc Kạn đã thực hiện dự án “Ứng dụng khoa học công nghệ trong tuyển chọn cây ưu tú và phát triển cây mơ vàng tại tỉnh Bắc Kạn”.

Mơ vàng là một trong những loại cây trồng cho hiệu quả kinh tế khá cao tại Bắc Kạn.

Dự án do Viện Nghiên cứu và Phát triển công nghệ Nông lâm nghiệp Thành Tây chủ trì thực hiện từ tháng 01 năm 2018 đến tháng 12 năm 2020. Nội dung dự án là cải tạo 30ha mơ già cỗi, trồng mới 10ha tại các huyện Chợ Mới, Bạch Thông và thành phố Bắc Kạn.

Sau khi áp dụng các biện pháp khoa học, kỹ thuật như cắt tỉa, bón phân, phòng trừ sâu bệnh, cây mơ vàng sinh trưởng phát triển tốt hơn so với để phát triển tự nhiên; năng suất đã tăng từ 1,5 lần trở lên so với vườn mơ không được chăm sóc cải tạo, quả to, đều, đẹp hơn. Nhờ vậy, vụ thu hoạch năm 2019 giá bán cũng đã được nâng lên, bình quân đạt 15.000 đồng/1kg.

Sau khi áp dụng các biện pháp khoa học, kỹ thuật cây mơ vàng sinh trưởng phát triển tốt hơn.

Cán bộ kỹ thuật của dự án đang tiếp tục tuyển chọn cây ưu tú để khai thác mắt ghép phục vụ cho công tác nhân giống; hướng dẫn các hộ dân tham gia mô hình tuân thủ đầy đủ các quy trình kỹ thuật đã được tập huấn để cải tạo, chăm sóc, thu hái, sơ chế, bảo quản sản phẩm quả mơ...

Từ kết quả bước đầu của dự án này, Sở Khoa học và Công nghệ Bắc Kạn Bắc Kạn cùng với chính quyền các địa phương đang tiếp tục định hướng, giúp đỡ người dân mở rộng diện tích và cải tạo cây mơ vàng theo hướng có áp dụng khoa học và công nghệ.

Chi tiết

Nguồn thu nhập khá từ cây mơ ở Đôn Phong

Thời điểm này, cây mơ đang mang lại nguồn thu nhập khá cho nhiều hộ dân trên địa bàn xã Đôn Phong (Bạch Thông). Năm nay mơ được giá, người trồng mơ rất phấn khởi, họ không phải vận chuyển đi xa, mà được các lái buôn mang ô tô tới tận nơi thu mua.

Gia đình ông Nguyễn Văn Luyến phấn khởi vì mơ được giá.

Gia đình ông Nguyễn Văn Luyến ở thôn Bản Đán phấn khởi vì mơ năm nay được giá cao. Với 2ha mơ, cả vụ gia đình ông thu về hơn 5 tấn quả, giá cân tại nhà trung bình 14-15 nghìn đồng/kg, ông Luyến thu về hơn 60 triệu đồng sau khi trừ chi phí.

Ông Luyến cho hay: Năm 1991, khi có Dự án PAM phủ xanh đất trống đồi trọc, gia đình tôi đăng ký ươm giống cây mơ để trồng và bán cho bà con trong vùng. Khi đó, qua nghe đài phát thanh, vô tình tôi nghe được câu chuyện về cây mơ, rằng tất cả những bộ phận từ cây mơ đều có thể sử dụng được để làm đồ ăn, thuốc, hóa mỹ phẩm… nên cây mơ có giá trị rất cao và Nhật Bản có nhu cầu ký kết mua mơ với Việt Nam. Theo đó, tôi đầu tư trồng 3ha mơ, sau do trâu, bò phá và một số bị chết nên còn lại khoảng 2ha duy trì đến ngày nay.

Cây mơ phát triển rất tốt, khả năng chống chịu thời tiết, sâu bệnh hại cao, không mất nhiều công đầu tư, chăm sóc, khoảng 5 năm sau là bói quả. Có thời điểm giá mơ xuống thấp, nhiều người đã chặt mơ để trồng cây khác, nhưng gia đình ông vẫn giữ lại đồi mơ.

Ông cho rằng quyết định giữ mơ là sáng suốt vì vài năm nay đồi mơ của ông luôn cho thu hoạch đều đặn. Cứ vào vụ mơ, gia đình ông thuê vài nhân công thu hái trong vài ngày là xong. Quả mơ được giá, mấy năm gần đây ông đã mở rộng trồng thêm 2ha.

Những đồi mơ tại xã Đôn Phong đã được trên 20 tuổi, cây cao, thân to, cành lá xum xuê.

Cùng với ông Luyến, vườn mơ nhà bà Nguyễn Thị Tím ở thôn Bản Đán vụ này cũng thu về sản lượng khá. Bà Tím cho hay: Mơ năm nay được giá nên cũng mừng, nhà bà Tím có hơn 200 gốc đã trồng từ năm 1994, vụ  mơ này bà Tím cũng thu về gần 30 triệu đồng.

Theo người dân địa phương, cây mơ được trồng ở xã Đôn Phong đã rất lâu. Diện tích tăng nhiều từ những năm 1991 khi có Dự án PAM. Tuy nhiên, có những thời điểm giá quả mơ xuống thấp, 1kg mơ chỉ bán được 200-500 đồng, nhiều người dân đã chặt bỏ cây mơ để chuyển sang trồng các loại cây khác. Tuy vậy, cũng còn một số hộ giữ lại đồi mơ, đến giờ cây lại có giá trị, rất nhiều người tiếc nuối. Hiện nay mơ có giá, nên trong xã bắt đầu có một vài hộ dân tiến hành trồng mới.

Theo thống kê, hiện xã Đôn Phong còn khoảng gần 30ha mơ, hầu hết các vườn mơ này có tuổi đời trên 20 năm, gốc mơ to, cành lá xum xuê. Diện tích chủ yếu là ở các thôn Bản Đán, Bản Chiêng, Vằng Bó, Nà Váng, Nà Đán. 

Người dân nơi đây trồng mơ theo cách tự nhiên, không đầu tư nhiều phân bón. Công chăm sóc chủ yếu là phát cỏ, tỉa cành khô, gẫy. Tuy vậy giống cây này thường xuất hiện sâu đục thân, lâu ngày sẽ làm cho thân cây bị mục. Phương pháp phòng trừ chủ yếu được bà con tiến hành thủ công là bắt sâu hoặc phun trừ.

Thời điểm hiện tại, cây mơ đang mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân Đôn Phong.

Đồng chí Triệu Phúc Tỵ - Phó Chủ tịch UBND xã Đôn Phong, cho biết: Diện tích mơ tại xã chủ yếu được trồng cách đây trên 20 năm, hiện nay xã đang phối hợp với Viện nghiên cứu Rau quả - Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, thực hiện dự Dự án “Ứng dụng đồng bộ các giải pháp khoa học và công nghệ nhằm nâng cao năng suất, chất lượng mơ vàng Bạch Thông giai đoạn 2017-2020”, phục tráng lại những diện tích mơ già cỗi. Năm 2018 xã có 24 hộ tham gia dự án: thực hiện đốn tỉa, chăm sóc, bón phân theo hướng dẫn… Qua vụ mơ vừa rồi cho thấy hiệu quả là quả mơ to hơn, đều hơn, năng suất cao hơn so với khi chưa thực hiện.

Hiện nay Đôn Phong là một trong những xã thuộc quy hoạch trồng mới mơ của huyện, giống mơ ghép trên gốc cây đào. Năm 2018 xã đã trồng mới được 10ha, cây mơ trồng mới không bị chết, phát triển tốt. Năm 2019, người dân trong xã đăng ký trồng mới 15,55ha, hiện đang chờ phê duyệt để được phân bổ giống.

Thời điểm hiện tại, cây mơ đang mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân, qua tính toán, 1ha mơ cho thu nhập hơn 100 triệu đồng/ha, xã xác định đây là cây xóa đói giảm nghèo và sẽ tiếp tục phối hợp với các cấp, ngành chức năng thực hiện các chương trình, dự án nhằm nâng cao năng suất, chất lượng quả mơ, tăng thu nhập cho người dân trên địa bàn.

---

Huyện Bạch Thông vào vụ thu hoạch mơ.

---

Chi tiết

Cải tạo và trồng bổ sung gần 170ha cây mơ

Trong thời gian qua, việc phát triển cây ăn quả, trong đó có cây mơ trên địa bàn Bắc Kạn đã đạt một số kết quả. Đặc biệt là từ khi Ban chấp Tỉnh ủy ban hành Nghị quyết số 04 ngày 26/4/2016 về phát triển nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá, tạo ra sản phẩm có thương hiệu, sức cạnh tranh trên thị trường giai đoạn 2016 - 2020.

Từ năm 2016 đến nay, gần 170ha cây mơ được cải tạo và trồng bổ sung.

Giai đoạn từ 2016 đến nay, diện tích cây mơ trên địa bàn tỉnh ổn định khoảng 290ha, trong đó diện tích đang cho hoạch là gần 200ha, sản lượng bình quân đạt gần 1.000 tấn/1năm.

Những năm trước đây, diện tích cây mơ có xu hướng giảm dần, tuy nhiên gần đây diện tích loại cây ăn quả này có chiều hướng tăng trở lại do đầu ra ổn định. Trong hơn 3 năm qua, toàn tỉnh Bắc Kạn có gần 170ha mơ được cải tạo, trồng bổ sung. Tỉnh Bắc Kạn cũng đã có hàng chục héc ta loại cây này được chứng nhận đảm bảo an toàn thực phẩm.

Chợ Mới là một trong những địa phương có nhiều diện tích cây mơ.

Hiện nay, tỉnh Bắc Kạn và các địa phương đang có chủ trương cho mở rộng diện tích trồng cây mơ; tiếp tục rà soát, lựa chọn diện tích cây mơ hiện có, thực hiện việc thâm canh, cải tạo , phấn đấu đến hết năm 2020 toàn tỉnh có 300 ha mơ được thâm canh, cải tạo.

Tại Khu công nghiệp Thanh Bình, dự án nhà máy chế biến nông sản của Công ty TNHH Việt Nam MISAKI đang hoạt động ổn định, hằng năm đã thu mua hàng trăm tấn mơ cho bà con nông dân để sơ chế và xuất khẩu...

Chi tiết

Mơ xanh đầu mùa giá gần 100.000 đồng/kg

Mơ xanh được nhiều người bán cho biết có xuất xứ tại vùng núi thuộc quần thể Chùa Hương (Mỹ Đức – Hà Nội) và được nhiều người bán với mức giá khá cao gần 100.000 đồng một kg.

Mơ xanh đầu mùa có giá gần 100.000 đồng/kg.

Mơ được trồng nhiều ở miền Bắc nhất là khu vực vùng núi thuộc quần thể Chùa Hương (Mỹ Đức – Hà Nội). Mơ khi chín màu vàng, mùi thơm dịu và có vị chua. Mơ được dùng để ngâm với đường làm nước giải khát hoặc làm ô mai, thuốc chữa bệnh. Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, mơ xanh có vị chát, chua còn được nhiều người nhất là phụ nữ Hà thành mua về dầm muối ớt ăn chơi.

Hơn nữa, nhiều người cũng cho biết, mơ xanh ngâm đường dùng để giải nhiệt cũng có những vị riêng, khác biệt so với mơ chín. Không những thế, mơ xanh còn được nhiều người mua về để ngâm rượu mơ giống như rượu mơ Nhật Bản. Vậy nên hàng năm, cứ độ ra Giêng, những trái mơ xanh đầu mùa thường có giá khá cao lên đến 100.000 đồng một kg và hút khách hàng tại Hà Nội.

Tại đường Xã Đàn, mơ xanh được nhiều người bán hàng rong bán với giá 80.000 đồng/kg, mỗi ngày những người bán mơ xanh tại đây cũng bán được khoảng 70 - 100kg. Chị Thúy Hà , một người bán hàng cho biết, khách hàng mua mơ chủ yếu là phụ nữ công sở, đặc biệt là những bà bầu. Mỗi khách mua chừng 0,3 – 0,5kg, rất hiếm khách hàng mua cả 1kg bởi vì mơ giá đắt.

“Bao giờ cũng thế, mơ xanh có giá đắt hơn mơ chín rất nhiều. Nhiều khi, giá mơ xanh cao gấp đôi so với mơ chín. Mơ tôi nhập tại Hương Sơn (Mỹ Đức – Hà Nội). Giá mơ xanh mua tại vườn cũng khá cao hơn 50.000 đồng một kg”, chị Thúy Hà cho biết.

Mơ xanh dầm muối ớt là món ăn yêu thích của dân công sở, văn phòng.

Khu phố cổ là địa bàn mà nhiều người bán hàng rong bán mơ xanh nhất. Tại đây, mơ xanh được bán với giá khoảng 90.000 đồng/kg. Mỗi ngày, chị Nguyễn Thị Thảo bán mơ xanh tại những con phố từ 6 giờ sáng và đến khoảng 4 giờ chiều. Chị Thảo cho biết, mỗi chuyến mơ cũng lãi được khoảng hơn 1 triệu đồng. Tuy nhiên, mùa mơ xanh chỉ có chừng nửa tháng là hết không có nhiều. Khách hàng mua về ngâm rượu thì mua từ 3 – 5kg còn lại chủ yếu là khách mua lẻ kèm với muối ớt để về dầm ăn chơi.

“Đầu tháng Tư thì bắt đầu có mơ chín. Mơ chín có giá rẻ hơn, khoảng 40.000 – 60.000 đồng/kg nếu là đầu mùa. Giữa mùa khoảng 30.000 đồng/kg. Mơ chín chủ yếu mọi người ngâm nước uống. Còn mơ xanh thì là ăn sống, chấm muối tôm hoặc làm ô mai mơ. Tuy nhiên, mơ xanh cũng phải chọn những quả không quá non. VÌ quả non thường đắng, chát và có lớp lông dày”, chị Thảo nói.

Mơ xanh không chỉ được bán tại các xe hàng rong, cửa hàng trên phố mà còn là mặt hàng được bán nhiều trên mạng xã hội. Tuy nhiên, trên mạng xã hội gần như mỗi người bán một mức giá khác nhau. Có người bán hơn 100.000 đồng một kg nhưng cũng có người bán chỉ khoảng 70.000 đồng một kg.

Chị Hoàng Thị Nhiên, một người bán mơ trên chợ online Facebook cho biết, mơ xanh là loại loại quả chua, chát và đắt đỏ hơn cả trái cây nhập khẩu. Tuy nhiên lại được khá đông đảo phụ nữ yêu thích nhất là những người có sở thích ăn chua hoặc bị nghiện món mơ xanh dầm muối ớt.

Mơ xanh còn được ngâm với đường phèn và rượu theo phong cách người Nhật.

“Tôi bán mơ xanh trên một vài hội, nhóm Facebook và nhận được sự quan tâm của khá nhiều người. Mọi người thường mua chủ yếu để dầm muối ớt ăn. Một số người mua nhiều về làm rượu mơ. Theo nhiều người cho biết, mơ xanh ngâm rượu mơ theo cách người Nhật hay làm rất tốt cho sức khỏe. Thú thực tôi cũng chỉ bán mơ thôi chứ chưa bao giờ ngâm rượu mơ với mơ xanh nên cũng không biết”, chị Nhiên nói.

Theo chị Nguyễn Thị Lan (Hồ Tùng Mậu – Hà Nội) thì trước đây chị từng sinh sống ở Nhật Bản. Tại đây, người dân Nhật Bản có công thức ngâm mơ xanh với rượu khá độc đáo.

Theo chị Lan, người Nhật thường sử dụng quả mơ còn xanh để ngâm rượu với tên gọi Umeshu. Mơ chọn quả lành, không dập, không ủng. Ngâm nước lã trong vòng khoảng 1h đồng hồ rồi rửa sạch, loại bỏ hoàn toàn những quả thối, hỏng. Mơ có phần núm bẩn nên người dùng chỉ cần dùng 1 vật nhọt – đơn giản như dùng tăm tre là dễ nhất để cậy nhẹ cho núm này sẽ bật ra. Sau khi rửa sạch, loại bỏ phần núm. Để mơ khô ráo hoàn toàn nước. Sau đó, xếp mơ và đường vào bình hoặc hũ thủy tinh sạch. Xếp 1 lớp mơ, 1 lớp đường phèn. Cuối cùng đổ rượu vào sao cho ngập mơ và đậy kín.

“Rượu mơ Umeshu ngâm sau 8 tháng uống rất ngon, nó giống như rượu vang, rượu khai vị hơn. Mùi thơm, chua chua, ngọt ngọt rất dễ uống. Có thể dùng 1 chén nhỏ trong bữa cơm, hoặc cho chút đá vào ly, ngồi nhấm nháp thì rất thú vị”, chị Lan nhấn mạnh.

Chi tiết

Bắc Kạn phát triển diện tích trồng cây mơ

Đến năm 2020, tỉnh Bắc Kạn phấn đấu tổng diện tích cây mơ đạt 561 ha, sản lượng đạt trên 1.200 tấn.

Chợ Mới là một trong những địa phương có nhiều diện tích cây mơ.

Thời điểm trước những năm 2000, cây mơ đã được coi là cây ăn quả chủ lực trên địa bàn tỉnh bởi cây mơ thích hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của Bắc Kạn, không đòi hỏi thâm canh cao phù hợp với tập quán canh tác của người dân. Tuy nhiên do không được quan tâm về nguồn giống; việc chăm sóc, cải tạo chưa được thực hiện đúng quy trình dẫn đến năng suất thấp, vườn cây thoái hóa; bên cạnh đó giá bán sản phẩm lên xuống thất thường dẫn đến hiệu quả kinh tế do cây mơ đem lại thấp, người dân đã phá bỏ nhiều diện tích để trồng các loại cây khác.

Đến nay đã có một số doanh nghiệp đã và đang bắt đầu quan tâm đến sản phẩm quả mơ để chế biến mang tiêu thụ trong nước hoặc xuất khẩu nên giá trị của quả mơ được tăng lên. Nếu giá bán trung bình 03 năm trước chỉ đạt từ 5.000 - 8.000 đồng/kg thì đến năm 2018 giá bán quả mơ giao động từ 14.000 - 20.000 đồng/kg, thị trường tiêu thụ ổn định. Chính vì vậy, cây mơ đang được một số địa phương quan tâm và có kế hoạch phát triển trở lại. 

Cây mơ được xác định thế mạnh của Bắc Kạn, nhất là huyện Bạch Thông.

Hiện nay, cây mơ được trồng hầu hết tại các huyện thành phố nhưng tập trung chủ yếu tại các huyện như Chợ Mới, Bạch Thông, Chợ Đồn và Thành phố Bắc Kạn. Tổng diện tích hiện có là 290 ha, trong đó diện tích đang cho thu hoạch 247 ha; năng suất đạt từ 30 - 50 tạ/ha và sản lượng 1.124 tấn.

Trên cơ sở diện tích hiện có và khả năng phát triển cây mơ của các huyện, thành phố, tỉnh Bắc Kạn phấn đấu đến năm 2020 tổng diện tích cây mơ đạt 561 ha, phát triển tập trung tại các huyện: Bạch Thông, Chợ Mới, Chợ Đồn và Thành phố Bắc Kạn, sản lượng đạt trên 1.200 tấn, trong đó: Năm 2019, trồng mới với diện tích 168 ha; diện tích thực hiện thâm canh, cải tạo là 45 ha; năm 2020, trồng mới với diện tích 105 ha; diện tích thực hiện thâm canh cải tạo 35 ha; năng suất đạt từ 30 tạ/ha trở lên

Cây mơ đem lại thu nhập cho người trồng từ vài chục triệu đến cả trăm triệu. 

Để thực hiện được mục tiêu đặt ra, trong thời gian tới cần thực hiện tốt các nhiệm vụ như: Quản lý chặt chẽ chất lượng cây giống, lựa chọn và công nhận cây đầu dòng để phục vụ công tác sản xuất giống tạo ra cây giống đảm bảo chất lượng. Đẩy mạnh chuyển giao khoa học kỹ thuật trong sản xuất như cải tạo, chăm sóc cây mơ theo quy trình kỹ thuật, đảm bảo sản phẩm quả đạt tiêu chuẩn về ATVSTP theo quy định. Thay đổi phương thức sản xuất theo hướng liên kết theo chuỗi giá trị nhằm nâng cao giá trị cho sản phẩm quả mơ. Tổ chức lại sản xuất để hình thành vùng sản xuất tập trung (ưu tiên tập trung trồng mới và thực hiện cải tạo, thâm canh tại các xã liền kề có diện tích từ 10 ha/xã trở lên).

Chi tiết